Tartaric Acid
Bezpieczeństwo: ryzyko podrażnienia rośnie wraz ze spadkiem pH, wzrostem stężenia i ekspozycją na UV. Brak klasyfikacji kwasu winowego jako substancji niebezpiecznej zgodnie z przepisami chemicznymi.
Kwas winowy jako składnik z grupy AHA najprawdopodobniej współdzieli podstawowy mechanizm działania tej grupy: osłabia spójność warstwy rogowej naskórka i ułatwia złuszczanie martwych komórek. W danych mechanistycznych dla kwasów AHA opisano zakwaszenie komórek naskórka oraz aktywację kanału TRPV3 w keratynocytach, czyli komórkach naskórka, ale nie wykazano tego osobno dla samego kwasu winowego.
Nazwa INCI
Kwas winowy (INCI: Tartaric Acid) należy do grupy kwasów AHA, obok kwasu glikolowego, mlekowego i migdałowego.
Nazwa zwyczajowa
kwas winowy.
Funkcja w kosmetyku
W formulacjach kosmetycznych pełni kilka funkcji:
składnik złuszczający - wspiera odnowę warstwy rogowej naskórka,
regulator pH - pomaga utrzymać odpowiednie pH gotowej formuły,
składnik pomocniczy formulacji - stabilizuje działanie innych składników aktywnych,
substancja chelatująca, czyli wiążąca jony metali - właściwość ważna przede wszystkim formulacyjnie, ponieważ może wspierać stabilność gotowego produktu.
Warto odróżnić kwasy AHA od kwasów tłuszczowych. Na przykład KEEP AN EYE ON IT zawiera kompleks aktywnych kwasów tłuszczowych, które wspierają barierę lipidową, a nie działają złuszczająco.
Działanie kosmetyczne
Dokumentacja kliniczna dla kwasu winowego jest skromniejsza niż dla kwasu mlekowego czy innych dobrze przebadanych kwasów AHA. W bezpośrednim badaniu z udziałem 11 zdrowych osób zastosowano 8% kwasu winowego w kremie bazowym, stosowanym miejscowo 2 razy dziennie przez 4 tygodnie. Ocena dotyczyła głównie funkcji bariery naskórkowej i tolerancji, a nie osobnej poprawy estetycznej.
| Cecha | Kwas winowy (Tartaric Acid) | Kwasy AHA ogólnie |
| Dokumentacja kliniczna | Ograniczona - jedno bezpośrednie badanie na 11 osobach | Szeroka - liczne badania dla kwasu glikolowego i mlekowego |
| Mechanizm złuszczania | Prawdopodobnie wspólny z grupą AHA | Osłabianie spójności warstwy rogowej, aktywacja TRPV3 |
| Potwierdzone działanie na kolagen lub przebarwienia | Brak danych swoistych | Dane dostępne głównie dla kwasu glikolowego |
| Funkcja formulacyjna | Regulator pH, substancja chelatująca | Zróżnicowana w zależności od kwasu |
Dane eksperymentalne potwierdzają zdolność kwasu winowego do tworzenia kompleksów z jonami metali, co ma znaczenie przede wszystkim formulacyjne. Nie należy jednak na tej podstawie budować deklaracji o działaniu antyoksydacyjnym na skórze.
W ofercie Veoli Botanica przykładem formuły z delikatnym kompleksem kwasowym jest REDNESS RESCUE PEEL z ultradelikatnym kompleksem kwasowym 9%. Z kolei EYELUMINATE HERO zawiera kwas kawowy, czyli inny typ kwasu niż AHA. Na podstawie publicznie dostępnych danych INCI nie można jednak potwierdzić obecności kwasu winowego w tych konkretnych formulacjach.
Zakres danych klinicznych
Bezpośrednie badania kliniczne dla samego kwasu winowego są ograniczone, dlatego nie należy automatycznie przypisywać mu efektów udokumentowanych dla innych, lepiej przebadanych kwasów AHA. Brakuje też rzetelnych badań porównujących samodzielnie kwas winowy z kwasem glikolowym lub mlekowym pod kątem gładkości, kolorytu czy widoczności przebarwień.
Zastosowanie
Kwas winowy stosowany jest w następujących kategoriach produktów:
toniki i sera złuszczające,
produkty zmywalne z kwasami AHA, na przykład GLIC COOL BODY,
wybrane maski pielęgnacyjne, na przykład CERAMIDE HUG MASK,
produkty do pielęgnacji twarzy, w których pełni głównie funkcję regulatora pH.
Pozyskiwanie
Kwas winowy pozyskiwany jest najczęściej z surowców roślinnych i naturalnie występuje przede wszystkim w winogronach oraz innych owocach. W kosmetykach spotyka się zarówno wolny kwas winowy, jak i jego sole, używane częściej jako regulatory pH lub składniki pomocnicze niż jako samodzielne substancje złuszczające. Veoli Botanica stosuje wyłącznie rozwiązania zgodne z 100% wegańską polityką marki i nie używa składników pochodzenia zwierzęcego (PETA Approved, Fundacja Viva!).
Dopuszczalne stężenie
8% - takie stężenie zastosowano w bezpośrednim badaniu klinicznym dla kwasu winowego.
do 10% przy pH gotowej formuły co najmniej 3,5 - to ogólne ramy ostrożności przywoływane dla kosmetyków konsumenckich z grupy AHA, a nie osobny limit prawny wyłącznie dla kwasu winowego.
Po pielęgnacji ze składnikami złuszczającymi formuły nawilżające mogą wspierać komfort skóry. Przykładem jest NIGHT RECOVERY MASK z kompleksem aminokwasów, PCA 1% i kwasem hialuronowym 1%.
Pora dnia
preferencyjnie wieczorem. Składniki z grupy AHA mogą zwiększać wrażliwość skóry na promieniowanie UV, dlatego w ciągu dnia istotna jest codzienna fotoprotekcja.
Bezpieczeństwo i ostrzeżenia
Ciąża i karmienie piersią: brak bezpośrednich danych bezpieczeństwa dla samego kwasu winowego w tych okresach. Ocena zasadności stosowania powinna dotyczyć całej formulacji gotowego produktu.
Po wieczornej pielęgnacji ze składnikami złuszczającymi można włączyć kosmetyki wspierające nawilżenie i komfort skóry, takie jak HYDRA LIFT EXPERT z kompleksem kwasów hialuronowych 15%. Delikatniejsza pielęgnacja okolicy oka wymaga osobnych formulacji, na przykład 20 SECONDS MAGIC EYE TREATMENT z kofeiną, peptydami i kwasem hialuronowym. Perłowe mikropigmenty w tej formule maskują cienie i rozświetlają okolicę oka.
---
Powrót do bazy składników
Źródła
Berardesca i wsp. (1997) / Alpha hydroxyacids modulate stratum corneum barrier function / British Journal of Dermatology / [online] / https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/9470910/ / [dostęp: 30.06.2026]
FDA (2022) / Alpha Hydroxy Acids / FDA / [online] / https://www.fda.gov/cosmetics/cosmetic-ingredients/alpha-hydroxy-acids / [dostęp: 30.06.2026]
Li i wsp. (2012) / Intracellular Proton-mediated Activation of TRPV3 Channels Accounts for the Exfoliation Effect of α-Hydroxyl Acids on Keratinocytes / Journal of Biological Chemistry / [online] / https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3406675/ / [dostęp: 30.06.2026]
Tang i Yang (2018) / Dual Effects of Alpha-Hydroxy Acids on the Skin / Molecules / [online] / https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC6017965/ / [dostęp: 30.06.2026]
Banaszak i wsp. (2021) / Influence of d-Electron Divalent Metal Ions in Complex Formation with L-Tartaric and L-Malic Acids / Molecules / [online] / https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC8433706/ / [dostęp: 30.06.2026]
Komisja Europejska (2026) / Cosmetic ingredient database / European Commission / [online] / https://single-market-economy.ec.europa.eu/sectors/cosmetics/cosmetic-ingredient-database_en / [dostęp: 30.06.2026]
Putra i wsp. (2022) / Skin Changes and Safety Profile of Topical Products During Pregnancy / Journal of Clinical and Aesthetic Dermatology / [online] / https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/35309882/ / [dostęp: 30.06.2026]
Trivedi i wsp. (2017) / A review of the safety of cosmetic procedures during pregnancy and lactation / International Journal of Women’s Dermatology / [online] / https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/28492048/ / [dostęp: 30.06.2026]
Sato i wsp. (2026) / Proton-activated chloride channel PACC1 as acid sensor in epidermal desquamation / Proceedings of the National Academy of Sciences / [online] / https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC13056114/ / [dostęp: 30.06.2026]