Squalene

Nazwa INCI

Squalene - lipidowy składnik kosmetyków stosowany w pielęgnacji skóry. Nie należy mylić go ze skwalanem (Squalane), który jest jego uwodornioną, stabilniejszą formą.

Nazwa zwyczajowa

Skwalen - naturalny, nienasycony lipid obecny w ludzkim łoju, stanowiący istotny element filmu lipidowego na powierzchni skóry.

Funkcja w kosmetyku

• Emolient - zmiękcza i wygładza skórę

• Składnik kondycjonujący skórę

• Lipid wspierający komfort i miękkość naskórka

• Składnik okluzyjno-zmiękczający, który pomaga ograniczać przeznaskórkową utratę wody (TEWL)

Podobnie jak inne lipidowe składniki emoliencyjne, na przykład olej z nasion piany łąkowej (Limnanthes Alba Seed Oil), skwalen wspiera komfort skóry poprzez tworzenie ochronnego filmu na jej powierzchni.

Działanie kosmetyczne

W randomizowanym badaniu aplikacyjnym przeprowadzonym przez Filipović i wsp. (2016) oceniano krem zawierający 1% skwalenu na grupie 76 zdrowych ochotników, mierząc nawodnienie skóry, TEWL oraz wskaźnik rumienia (erythema index). Po stosowaniu aktywnych formulacji obserwowano wzrost nawodnienia skóry, a w modelu skóry podrażnionej wszystkie formulacje aktywne obniżały TEWL - przy czym krem ze skwalenem nie zwiększał rumienia. Badanie dotyczyło jednak gotowej formulacji wieloskładnikowej, więc wynik opisuje działanie całego kremu, a nie wyłącznie samego skwalenu.

Skwalen nie jest klasycznym składnikiem odbudowującym lamelarną strukturę warstwy rogowej - czyli uporządkowany układ lipidów odpowiedzialny za szczelność bariery naskórkowej - w taki sam sposób jak ceramidy, cholesterol i wolne kwasy tłuszczowe. Te trzy klasy lipidów tworzą rdzeń architektoniczny bariery naskórkowej. Skwalen jest natomiast ważniejszy dla filmu lipidowego skóry i łoju, gdzie wspiera miękkość i komfort powierzchni naskórka. Warto porównać go z innymi lipidowymi składnikami wspierającymi kondycję skóry, takimi jak fitosfingozyna (Phytosphingosine).

Skwalen a skwalan

Skwalen i skwalan (Squalane) to dwa odrębne składniki kosmetyczne - nie są synonimami. Skwalen jest wyraźnie bardziej podatny na utlenianie niż skwalan, co potwierdzają badania porównawcze kinetyki nadtlenkowania opisane przez Condrò i wsp. (2023). Z tego powodu nie należy przenosić deklaracji stabilności i tolerancji skwalanu na skwalen.

Zastosowanie

• Produkty do pielęgnacji skóry twarzy (kremy, sera lipidowe, emulsje)

• Produkty do pielęgnacji ciała

• Kosmetyki do pielęgnacji skóry suchej i wrażliwej

• Produkty do makijażu pielęgnującego

Pozyskiwanie

Skwalen może pochodzić z trzech głównych klas źródeł: roślinnych, przede wszystkim z oliwy z oliwek i produktów ubocznych jej przetwarzania, biotechnologicznych, czyli z produkcji mikrobiologicznej, oraz zwierzęcych, historycznie z oleju z wątroby rekina. W nowoczesnej kosmetyce rośnie znaczenie źródeł mikrobiologicznych, które są coraz częściej przedstawiane w literaturze jako bardziej zrównoważona alternatywa środowiskowa - zarówno wobec surowca rekinego obciążonego nadmierną eksploatacją, jak i wobec źródeł roślinnych o ograniczonej wydajności.

Wśród biotechnologicznych metod pozyskiwania lipidów warto zwrócić uwagę na fermentacyjne źródła składników, takie jak Pseudozyma Epicola/Camellia Japonica Seed Oil Ferment Extract Filtrate, które ilustrują kierunek rozwoju zrównoważonej kosmetyki. Roślinne źródła składników stosowanych w kosmetykach, na przykład ekstrakt z nasion lnu (Linum Usitatissimum Seed Extract), stanowią kolejną klasę surowców o rosnącym znaczeniu.

Wariant stosowany w Veoli Botanica

W produktach Veoli Botanica stosowany jest wyłącznie wariant roślinny lub biotechnologiczny - marka nie używa składników pochodzenia zwierzęcego (certyfikaty PETA Approved i Fundacji Viva!).

Dopuszczalne stężenie

Skwalen stosowany jest w kosmetykach w niskich stężeniach emoliencyjnych. W badaniu aplikacyjnym Filipović i wsp. (2016) oceniano krem zawierający 1% skwalenu. Przegląd CIR (Cosmetic Ingredient Review) raportuje maksymalne stężenie użycia 1,2% w danych branżowych z 2018 roku, natomiast historycznie - w 2001 roku - raportowano użycie do 10%.

Pora dnia

Skwalen stosowany jest o dowolnej porze - zarówno rano, jak i wieczorem. Pełni przede wszystkim funkcję emoliencyjną i nie jest składnikiem wymagającym ograniczenia do konkretnej pory dnia.

Bezpieczeństwo i ostrzeżenia

Brak klasyfikacji jako substancja niebezpieczna zgodnie z przepisami chemicznymi. Zgodnie z aktualnym stanowiskiem Fiume i wsp. (2023) skwalen i skwalan są uznawane za bezpieczne jako składniki kosmetyczne w obecnych praktykach stosowania i stężeniach.

W literaturze nie znaleziono wiarygodnych opisów klinicznych wskazujących, że skwalen jest częstą przyczyną alergicznego kontaktowego zapalenia skóry (allergic contact dermatitis). Przegląd CIR podaje, że mimo pewnych sygnałów o potencjale uczulającym w testach modelowych brakuje istotnych klinicznych dowodów uczulania oraz doniesień kazuistycznych.

Kwestia komedogenności wymaga doprecyzowania: świeży skwalen wykazuje słabą komedogenność, natomiast jego utlenione pochodne (nadtlenki skwalenu) są wyraźnie bardziej komedogenne - co wykazano w modelu ucha królika opisanym przez Motoyoshi K (1983) oraz w badaniu z mononadtlenkiem skwalenu. Uproszczone stwierdzenie, że „skwalen jest komedogenny", byłoby więc merytorycznym błędem. Porównanie bezpieczeństwa różnych składników aktywnych warto rozpatrywać w kontekście konkretnej formulacji - podobnie jak w przypadku takich składników jak ekstrakt z owoców palmy sabałowej (Serenoa Serrulata Fruit Extract) czy łagodniejszych składników wspierających komfort skóry, na przykład karboksymetylo-beta-glukanu magnezu (Magnesium Carboxymethyl Beta Glucan).

Ciąża i karmienie piersią

Brak specyficznych badań klinicznych oceniających miejscowe stosowanie skwalenu u kobiet w ciąży lub karmiących piersią. Nie znaleziono również źródła regulatora, które wskazywałoby skwalen jako składnik szczególnie przeciwwskazany. Ewentualna ocena bezpieczeństwa powinna dotyczyć całej formulacji kosmetycznej, nie samego składnika.

Powrót do bazy składników

Powrót do wyszukiwarki składników

Źródła

1. Fiume i wsp. (2023) / Squalane and Squalene / International Journal of Toxicology / [online] / https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/37752766/ / [dostęp: 30.06.2026]

2. Filipović i wsp. (2016) / Alp Rose stem cells, olive oil squalene and a natural alkyl polyglucoside emulsifier: Are they appropriate ingredients of skin moisturizers - in vivo efficacy on normal and sodium lauryl sulfate - irritated skin? / Vojnosanitetski pregled / [online] / https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/29328637/ / [dostęp: 30.06.2026]

3. Condrò i wsp. (2023) / Squalene Peroxidation and Biophysical Parameters in Acne-Prone Skin: A Pilot „In Vivo" Study / Pharmaceuticals (Basel) / [online] / https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38139830/ / [dostęp: 30.06.2026]

4. Shalu i wsp. (2024) / Microbial Squalene: A Sustainable Alternative for the Cosmetics and Pharmaceutical Industry - A Review / Engineering in Life Sciences / [online] / https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/39391272/ / [dostęp: 30.06.2026]

5. Motoyoshi K (1983) / Enhanced comedo formation in rabbit ear skin by squalene and oleic acid peroxides / British Journal of Dermatology / [online] / https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/6223652/ / [dostęp: 30.06.2026]

6. Feingold i wsp. (2014) / Role of lipids in the formation and maintenance of the cutaneous permeability barrier / Biochimica et Biophysica Acta / [online] / https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/24262790/ / [dostęp: 30.06.2026]