Sorbitan Palmitate
Palmitynian sorbitanu działa przede wszystkim na poziomie formulacji, a nie bezpośrednio na skórę. Jako emulgator niejonowy obniża napięcie międzyfazowe między fazą wodną i olejową, co pozwala uzyskać jednolitą, stabilną emulsję. Dzięki temu składniki aktywne rozpuszczone w obu fazach mogą współistnieć w jednym produkcie i równomiernie docierać do skóry podczas aplikacji.
Nazwa INCI
Sorbitan Palmitate
Nazwa zwyczajowa
Brak utrwalonej polskiej nazwy zwyczajowej. W literaturze technologicznej składnik bywa określany opisowo jako palmitynian sorbitanu (INCI: Sorbitan Palmitate).
Funkcja w kosmetyku
Palmitynian sorbitanu pełni w kosmetykach przede wszystkim funkcję emulgatora niejonowego. Oznacza to, że pomaga łączyć fazę wodną i olejową w stabilną emulsję - bez wytwarzania ładunku elektrycznego na powierzchni cząsteczek.
Dodatkowe funkcje technologiczne:
stabilizator emulsji,
koemulgator (współpracuje z innymi emulgatorami w kosmetykach o bardziej złożonych układach),
składnik wpływający na konsystencję i teksturę formulacji.
Ciekawostka: emulgatory niejonowe, takie jak palmitynian sorbitanu, są cenione w formulacjach kosmetycznych między innymi dlatego, że wykazują niższy potencjał podrażniający niż emulgatory jonowe - co ma znaczenie zwłaszcza w produktach przeznaczonych dla skóry wrażliwej.
Działanie kosmetyczne
Profil tego emulgatora jest raczej lipofilowy - w praktyce oznacza to, że samodzielnie sprzyja tworzeniu emulsji typu woda w oleju (W/O). Natomiast w połączeniu z bardziej hydrofilowymi emulgatorami w kosmetykach może wspierać również stabilność emulsji typu olej w wodzie (O/W). Końcowy typ emulsji zależy od całego systemu formulacyjnego, a nie od jednego składnika.
Jak działa emulgator w formulacji
W badaniu porównawczym Korhonen i wsp. (2003), w którym zestawiono cztery sorbitanowe monoestry w modelowych układach kremowych, palmitynian sorbitanu okazał się jednym z najskuteczniejszych w obniżaniu napięcia międzyfazowego - tworząc przy tym najbardziej stabilne i elastyczne kremy spośród badanych surfaktantów. Warto podkreślić, że było to badanie modelowe, a nie test gotowego kosmetyku konsumenckiego.
| Cecha | Palmitynian sorbitanu |
| Typ emulgatora | Niejonowy |
| Profil | Lipofilowy (niska wartość HLB) |
| Preferowany typ emulsji | W/O (samodzielnie); O/W w układach złożonych |
| Rola w formulacji | Łączenie faz, stabilizacja emulsji, wpływ na teksturę |
| Samodzielne działanie pielęgnacyjne | Brak potwierdzonych danych |
W dostępnych, zweryfikowanych źródłach nie znaleziono bezpośrednich badań aparaturowych pokazujących, że sam palmitynian sorbitanu obniża przeznaskórkową utratę wody (TEWL), zwiększa nawilżenie warstwy rogowej lub odbudowuje barierę naskórkową. Składnik pełni funkcję technologiczną - wspiera trwałość i strukturę receptury, a nie działa jako samodzielny składnik aktywny o udowodnionym działaniu pielęgnacyjnym.
Ciekawostka: to, czy krem jest emulsją typu olej w wodzie (lekka, szybko wchłaniająca się konsystencja) czy woda w oleju (bogatsza, bardziej okluzyjna formuła), zależy od proporcji i doboru emulgatorów w całym układzie - pojedynczy emulgator nie przesądza o końcowym typie produktu.
Zastosowanie
Palmitynian sorbitanu występuje w szerokim spektrum formulacji kosmetycznych. Najczęściej spotykany jest w:
produktach oczyszczających - w tym w formulacjach myjących, takich jak olejki do demakijażu, gdzie pełni funkcję emulgatora do olejków myjących,
Pozyskiwanie
Palmitynian sorbitanu otrzymywany jest syntetycznie - w reakcji kwasu palmitynowego (kwas tłuszczowy C16) z pochodnymi sorbitolu (1,4-sorbitanu). Jest to standardowy proces technologiczny stosowany w przemyśle kosmetycznym.
kwas palmitynowy może pochodzić zarówno ze źródeł roślinnych, jak i zwierzęcych. Veoli Botanica nie stosuje składników pochodzenia zwierzęcego (certyfikaty PETA Approved i Fundacji Viva!), dlatego w produktach marki wykorzystywane są wyłącznie warianty surowcowe zgodne z polityką 100% wegańską.
Ciekawostka: sorbitol, z którego otrzymuje się pochodne sorbitanu, jest alkoholem cukrowym naturalnie występującym w owocach - między innymi w jabłkach, gruszkach i śliwkach. W przemyśle kosmetycznym pozyskiwany jest jednak głównie z kukurydzy lub pszenicy.
Dopuszczalne stężenie
palmitynian sorbitanu stosowany jest w kosmetykach zazwyczaj w stężeniach od około 1% do 10%, w zależności od typu formulacji i pełnionej funkcji technologicznej. Jako koemulgator lub stabilizator emulsji stosuje się go zwykle w niższych stężeniach, natomiast jako główny emulgator - w wyższych.
Pora dnia
składnik technologiczny - stosowany o dowolnej porze. Sam w sobie nie determinuje momentu aplikacji produktu, w którym się znajduje.
Bezpieczeństwo i ostrzeżenia
Raport CIR (Cosmetic Ingredient Review) uznaje sorbitanowe estry tłuszczowe, w tym palmitynian sorbitanu, za bezpieczne w aktualnych praktykach stosowania i stężeniach w kosmetykach. W przeszukanych źródłach unijnych nie znaleziono osobnego, imiennego ograniczenia prawnego dla tego składnika w rozporządzeniu kosmetycznym (Rozporządzenie 1223/2009/WE) ani odrębnej opinii SCCS poświęconej wyłącznie palmitynianowi sorbitanu.
Brak klasyfikacji jako substancja niebezpieczna zgodnie z przepisami chemicznymi.
Bezpieczeństwo stosowania w ciąży i w okresie karmienia piersią oceniane jest przede wszystkim na poziomie gotowego produktu kosmetycznego, a nie pojedynczego składnika technologicznego. W dostarczonych materiałach nie ma odrębnego, zweryfikowanego przeciwwskazania dla palmitynianu sorbitanu w tych okresach, ale też nie ma podstaw do kategorycznego stwierdzenia o pełnym dopuszczeniu - ocena ta wymaga weryfikacji przez Safety Assessora dla konkretnej formulacji.
Dane alergologiczne dotyczące pokrewnego estru - sorbitan seskwioleinianu (sorbitan sesquioleate) - nie powinny być przenoszone na palmitynian sorbitanu. To osobne, choć chemicznie pokrewne związki, a literatura alergologiczna częściej dotyczy właśnie sorbitanu seskwioleinianu.
Powrót do bazy składników
Źródła
Korhonen i wsp. (2003) / Formation and characterization of three-component-sorbitan monoester surfactant, oil and water-creams / International Journal of Pharmaceutics / [online] / https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/14698594/ / [dostęp: 30.06.2026]
Das i wsp. (2021) / Effect of sorbitan monopalmitate on the polymorphic transitions and physicochemical properties of mango butter / Food Chemistry / [online] / https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/33461117/ / [dostęp: 30.06.2026]
Özkaya i wsp. (2022) / Sorbitan sesquioleate: a rare contact allergen that is also an important indicator of allergic contact dermatitis from crossreacting compounds as well as for false-positive fragrance allergy / Clinical and Experimental Dermatology / [online] / https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/35245949/ / [dostęp: 30.06.2026]
Asarch, Adam (2008) / Sorbitan sesquioleate: an emerging contact allergen / Dermatitis / [online] / https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/19134439/ / [dostęp: 30.06.2026]
EFSA Panel on Food Additives and Flavourings (FAF) i wsp. (2025) / Scientific opinion on the safety of a proposed amendment of the conditions of use of the food additive sorbitan monostearate (E 491) in enzyme preparations / EFSA Journal / [online] / https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/40567513/ / [dostęp: 30.06.2026]
Prapatpong i wsp. (2011) / Niosome as a drug carrier for topical delivery of N-acetyl glucosamine / International Journal of Pharmaceutics / [online] / https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/21589799/ / [dostęp: 30.06.2026]