Sodium Phytate

Fitynian sodu pełni w recepturach kosmetycznych przede wszystkim rolę technologiczną - działa jako substancja chelatująca, czyli wiąże jony metali wielowartościowych, takie jak żelazo czy miedź, obecne w wodzie procesowej, ekstraktach roślinnych, pigmentach i innych surowcach. Wolne jony tych metali mogą przyspieszać reakcje utleniania, prowadząc do zmian koloru, zapachu i pogorszenia stabilności składników podatnych na degradację. Ograniczając ich dostępność, fitynian sodu pomaga utrzymać jakość i trwałość gotowego produktu. Badania nad rozpuszczalnością kompleksów metalo-fitynianowych wskazują, że kompleksy z żelazem i glinem są najsłabiej rozpuszczalne - co w praktyce oznacza, że fitynian sodu szczególnie skutecznie „wyłapuje" te jony z receptury. Warto podkreślić, że składnik ten nie jest klasycznym składnikiem aktywnym rozwiązującym konkretny problem skórny, lecz surowcem, który wspiera stabilność i jakość całej formuły kosmetycznej. Bywa stosowany jako alternatywa chelatująca dla EDTA.

Ten tekst przeczytasz w 5 minut.

Nazwa INCI

fitynian sodu (INCI: Sodium Phytate) - sól sodowa kwasu fitynowego. Należy do grupy składników kosmetycznych pełniących funkcję technologiczną w recepturze.

Nazwa zwyczajowa

Fitynian sodu.

Funkcja w kosmetyku

Substancja chelatująca (wiąże jony metali wielowartościowych)
Stabilizator receptury
Składnik wspierający trwałość receptury

Działanie kosmetyczne

Cecha	Fitynian sodu
Główna funkcja	Substancja chelatująca
Wiązane jony	Fe, Cu, Al, Zn, Mn
Rola w formule	Stabilizacja koloru, zapachu i składników aktywnych podatnych na utlenianie
Typ składnika	Technologiczny / pomocniczy

Ciekawostka: Fitynian sodu najsilniej wiąże jony żelaza i glinu - właśnie dlatego bywa szczególnie przydatny w formulacjach zawierających ekstrakty roślinne bogate w minerały, gdzie wolne jony metali mogłyby przyspieszać degradację receptury.

Zastosowanie

Produkty do pielęgnacji twarzy (kremy, serum)
Produkty do oczyszczania skóry
Kosmetyki do pielęgnacji ciała
preparaty do włosów i skóry głowy
Formuły koloryzujące i makijażowe

Pozyskiwanie

Fitynian sodu bywa pozyskiwany z surowców roślinnych - na rynku dostępne są warianty otrzymywane między innymi z otrębów ryżowych w procesie ponownego wykorzystania surowca. Konkretne pochodzenie i sposób wytwarzania zależą jednak od dostawcy surowca, dlatego wegańskość należy potwierdzać na poziomie dokumentacji konkretnej partii, a nie samej nazwy INCI. Veoli Botanica stosuje w swoich formulacjach wyłącznie składniki niezwierzęce - marka posiada certyfikaty PETA Approved oraz Fundacji Viva!, potwierdzające 100% wegańską politykę.

Ciekawostka: W literaturze środowiskowej fitynian sodu opisywany jest jako biodegradowalny, podczas gdy EDTA - jeden z najczęściej stosowanych chelatorów - może pozostawać nienaruszony w oczyszczalniach ścieków i wodach naturalnych nawet po długiej aklimatyzacji osadu czynnego.

Dopuszczalne stężenie

Typowe poziomy stosowania fitynianu sodu w formulacjach kosmetycznych wynoszą najczęściej 0,05%–0,2%, a w części kategorii produktów, na przykład preparatów do włosów i ciała, do 0,3%. Są to dane rynkowe odzwierciedlające praktykę formulacyjną, a nie potwierdzony odrębny limit prawny Unii Europejskiej. W przeanalizowanych źródłach nie wykryto osobnego limitu stężenia dla tego składnika w załącznikach Rozporządzenia 1223/2009/WE - obowiązują natomiast ogólne wymogi bezpieczeństwa produktu końcowego.

Pora dnia

O dowolnej porze - fitynian sodu pełni funkcję technologiczną w recepturze i nie wymaga przypisania do konkretnej pory dnia.

Bezpieczeństwo i ostrzeżenia

W przeglądzie bezpieczeństwa opisano, że krem zawierający około 0,49% fitynianu sodu wykazał w 48-godzinnym teście płatkowym brak lub pomijalny potencjał drażniący. Jednocześnie baza danych dotyczących potencjału uczuleniowego tego składnika pozostaje ograniczona - nie ma dowodów na działanie uczulające, ale dostępne publikacje nie pozwalają na kategoryczne wykluczenie takiego ryzyka. Brak klasyfikacji jako substancja niebezpieczna zgodnie z przepisami chemicznymi. Dane dotyczące bezpieczeństwa stosowania w ciąży i w okresie karmienia piersią nie są dostępne w przeanalizowanych źródłach - w razie wątpliwości warto skonsultować się z kosmetolożką Veoli Botanica pod adresem konsultacje@veolibotanica.pl.

Ciekawostka: Kwas fitynowy, czyli forma kwasowa fitynianu sodu, występuje naturalnie w nasionach zbóż, roślinach strączkowych i orzechach, gdzie pełni funkcję magazynu fosforu - w kosmetyce wykorzystuje się go jednak nie ze względu na wartość odżywczą, lecz na zdolność wiązania jonów metali.

Powrót do bazy składników

Powrót do wyszukiwarki składników

Źródła

Duan i wsp. / Role of metal complexation on the solubility and enzymatic hydrolysis of phytate / Journal of Agricultural and Food Chemistry / [online] / https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/34388208/ / [dostęp: 21.04.2026]
Graf i Eaton / Antioxidant functions of phytic acid / Free Radical Biology and Medicine / [online] / https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/2182395/ / [dostęp: 21.04.2026]
Sillanpää, M. / Environmental fate of EDTA and DTPA / Reviews of Environmental Contamination and Toxicology / [online] / https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/9297986/ / [dostęp: 21.04.2026]
Takahashi i wsp. / Biodegradabilities of ethylenediamine-N,N'-disuccinic acid (EDDS) and other chelating agents / Bioscience, Biotechnology, and Biochemistry / [online] / https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/9404083/ / [dostęp: 21.04.2026]