Sodium Nitrate

Azotan sodu jest nieorganiczną, małocząsteczkową solą dobrze rozpuszczalną w wodzie. W kosmetyku nie działa jak klasyczny emolient ani humektant. Jego znaczenie ma charakter pośredni, ponieważ w określonych warunkach chemicznych i przy udziale mikroorganizmów obecnych na skórze azotan może przechodzić do azotynu, a następnie do pochodnych tlenku azotu. Nie oznacza to jednak typowego, bezpośredniego działania pielęgnacyjnego na skórę.

Ten tekst przeczytasz w 5 minut.

Nazwa INCI

Sodium Nitrate - międzynarodowa nazwa INCI stosowana na etykietach kosmetyków. Pod tą nazwą składnik występuje w wykazach składników na rynkach objętych ujednoliconą nomenklaturą.

Nazwa zwyczajowa

Azotan sodu (INCI: Sodium Nitrate). W kosmetykach nie jest zaliczany do klasycznych humektantów ani emolientów - pełni przede wszystkim funkcję formulacyjną.

Funkcja w kosmetyku

W dostępnych źródłach azotan sodu opisywany jest ostrożnie, ponieważ nie potwierdzono jednoznacznie jego klasycznej funkcji konserwującej ani nawilżającej. Najbezpieczniej traktować go jako składnik techniczny fazy wodnej receptury.

sól nieorganiczna obecna w fazie wodnej formulacji,
potencjalny modyfikator środowiska jonowego receptury.

Cecha	Azotan sodu	Klasyczny humektant (np. gliceryna)
Rozpuszczalność w wodzie	Bardzo wysoka	Wysoka
Wiązanie wody w naskórku	Brak potwierdzonych danych	Potwierdzone
Rola w formulacji	Formulacyjna / jonowa	Pielęgnacyjna

Ciekawostka: sama obecność nazwy INCI w unijnej bazie CosIng nie oznacza automatycznie, że substancja została odrębnie opisana jako składnik o szeroko potwierdzonym działaniu pielęgnacyjnym - glosariusz nazw służy przede wszystkim etykietowaniu.

Działanie kosmetyczne

Jak działa azotan sodu w formulacji

W praktyce azotan sodu wpływa przede wszystkim na środowisko jonowe fazy wodnej receptury. Jako sól mocnego kwasu i mocnej zasady nie jest opisywany jako składnik o silnym wpływie na pH. W dostępnych materiałach nie potwierdzono też bezpośrednich badań klinicznych oceniających sam azotan sodu jako składnik kosmetyczny nakładany miejscowo na nieuszkodzoną skórę. Z tego powodu jego rola jest dziś opisywana głównie jako techniczna, a nie typowo pielęgnacyjna.

Ciekawostka: na powierzchni skóry mogą zachodzić przemiany między azotanem, azotynem i pochodnymi tlenku azotu z udziałem warunków miejscowych oraz mikroorganizmów. Nadal brakuje jednak mocnych danych potwierdzających pełną absorpcję tego składnika przez nieuszkodzoną skórę.

Zastosowanie

Azotan sodu może pojawiać się w składach różnych formulacji kosmetycznych, przede wszystkim:

produktów do pielęgnacji twarzy,
produktów do pielęgnacji ciała,
innych receptur na bazie wodnej.

Pozyskiwanie

Azotan sodu jest surowcem pochodzenia mineralnego lub syntetycznego. Występuje naturalnie jako minerał i może być również otrzymywany przemysłowo. Składnik nie jest pochodzenia zwierzęcego. Veoli Botanica stosuje wyłącznie składniki kosmetyczne niezwierzęcego pochodzenia - marka posiada certyfikaty PETA Approved oraz Fundacji Viva!, potwierdzające 100% wegańską politykę formulacyjną.

Dopuszczalne stężenie

Azotan sodu nie jest objęty szczegółowymi ograniczeniami stężenia określonymi w unijnym rozporządzeniu kosmetycznym dla składników stosowanych w typowych formulacjach. Jego dopuszczalne użycie oceniane jest w ramach ogólnej oceny bezpieczeństwa całego produktu kosmetycznego, z uwzględnieniem składu receptury i potencjalnych interakcji z innymi składnikami.

Pora dnia

Azotan sodu może być stosowany o dowolnej porze dnia. W dostępnych materiałach nie potwierdzono, by pora aplikacji miała dla tego składnika szczególne znaczenie. Nie jest on też opisywany jako składnik fotouwrażliwiający.

Bezpieczeństwo i ostrzeżenia

Brak klasyfikacji jako substancja niebezpieczna zgodnie z przepisami chemicznymi. Jednocześnie dla samego azotanu sodu stosowanego miejscowo na zdrową skórę nie opisano szerokiej bazy bezpośrednich badań kosmetycznych. Dostępne materiały wskazują raczej na lukę dowodową niż na potwierdzone szczególne ryzyko przy typowym użyciu w formulacji kosmetycznej.

W praktyce ostrożność dotyczy przede wszystkim oceny całej receptury. Ryzyko nitrozacji jest lepiej udokumentowane dla azotynów i układów zawierających wtórne aminy niż dla samego azotanu sodu. Dostępne dane wskazują także, że kwas askorbinowy, czyli witamina C, może hamować tworzenie nitrozamin, dlatego nie należy upraszczać tego zagadnienia do stwierdzenia, że azotan sodu automatycznie reaguje z witaminą C w niepożądany sposób.

Z perspektywy środowiskowej azotany dobrze rozpuszczają się w wodzie i łatwo przemieszczają się do wód powierzchniowych oraz gruntowych, dlatego ich mobilność w środowisku wodnym pozostaje ważnym elementem oceny formulacyjnej.

Ciekawostka: w unijnym prawie kosmetycznym ograniczenia związane z ryzykiem nitrozacji są lepiej opisane dla azotynu sodu niż dla azotanu sodu. To dwa różne związki chemiczne o odmiennym profilu reaktywności.

Powrót do bazy składników

Powrót do wyszukiwarki składników

Źródła

European Commission (2025) / Commission Implementing Decision (EU) 2025/1175 of 16 June 2025 laying down rules for the application of Regulation (EC) No 1223/2009 of the European Parliament and of the Council as regards the glossary of common ingredient names for use in the labelling of cosmetic products. EUR-Lex / [online] / https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?qid=1761728477793&uri=CELEX%3A32025D1175 / [dostęp: 30.06.2026]
Suschek i wsp. (2022) / Enhancement of Nitric Oxide Bioavailability by Modulation of Cutaneous Nitric Oxide Stores. Biomedicines / [online] / https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/36140225/ / [dostęp: 30.06.2026]
Ormerod i wsp. (2011) / An observational prospective study of topical acidified nitrite for killing methicillin-resistant Staphylococcus aureus (MRSA) in contaminated wounds. BMC Research Notes / [online] / https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3219797/ / [dostęp: 30.06.2026]
Phillips i wsp. (2004) / Pilot randomized double-blind trial of treatment of Mycobacterium ulcerans disease (Buruli ulcer) with topical nitrogen oxides. Antimicrobial Agents and Chemotherapy / [online] / https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/15273093/ / [dostęp: 30.06.2026]
European Commission (2009) / Regulation (EC) No 1223/2009 of the European Parliament and of the Council of 30 November 2009 on cosmetic products. EUR-Lex / [online] / https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2009/1223/oj?uri=CELEX%3A32009R1223 / [dostęp: 30.06.2026]
European Commission (2022) / Commission Regulation (EU) 2022/135 of 31 January 2022 amending Regulation (EC) No 1223/2009 of the European Parliament and of the Council as regards the use of Methyl-N-methylanthranilate in cosmetic products. EUR-Lex / [online] / https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?qid=1780737689164&uri=CELEX%3A32022R0135 / [dostęp: 30.06.2026]
brak (2009) / ISO 10130:2009 - Cosmetics — Analytical methods — Nitrosamines: Detection and determination of N-nitrosodiethanolamine (NDELA) in cosmetics by HPLC, post-column photolysis and derivatization. International Organization for Standardization / [online] / https://www.iso.org/standard/45840.html / [dostęp: 30.06.2026]
brak (2014) / ISO 15819:2014 - Cosmetics — Analytical methods — Nitrosamines: Detection and determination of N-nitrosodiethanolamine (NDELA) in cosmetics by HPLC-MS-MS. International Organization for Standardization / [online] / https://www.iso.org/fr/standard/62042.html / [dostęp: 30.06.2026]
Mirvish S. (1983) / Inhibition of nitrosamine formation by ascorbic acid. Toxicology and Applied Pharmacology / [online] / https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/3304066/ / [dostęp: 30.06.2026]
ATSDR (2015) / Toxicological Profile for Nitrate and Nitrite. Agency for Toxic Substances and Disease Registry / [online] / https://www.atsdr.cdc.gov/toxprofiles/tp204.pdf / [dostęp: 30.06.2026]
PubChem (2004) / Sodium Nitrate | NaNO3 | CID 24268. PubChem / [online] / https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/Nitrate%20of%20soda / [dostęp: 30.06.2026]
ATSDR (2017) / Nitrate/Nitrite Toxicity: What Is the Biologic Fate of Nitrates and Nitrites in the Body? Agency for Toxic Substances and Disease Registry / [online] / https://archive.cdc.gov/www_atsdr_cdc_gov/csem/nitrate-nitrite/biologic_fate.html / [dostęp: 30.06.2026]
ATSDR (2017) / ToxFAQs™ for Nitrate and Nitrite. Agency for Toxic Substances and Disease Registry / [online] / https://wwwn.cdc.gov/tsp/ToxFAQs/ToxFAQsDetails.aspx?faqid=1186&toxid=258 / [dostęp: 30.06.2026]