Sodium Levulinate
Lewulinian sodu jest solą sodową kwasu lewulinowego i w formulacjach kosmetycznych pełni rolę wielofunkcyjną. Jego znaczenie jest przede wszystkim formulacyjne - wspiera ochronę mikrobiologiczną gotowego produktu, pomagając utrzymać stabilność i bezpieczeństwo kosmetyku w trakcie użytkowania. Jednocześnie działa jako składnik kondycjonujący skórę, co oznacza, że wspiera jej komfort po aplikacji produktu.
Nazwa INCI
Sodium Levulinate. Lewulinian sodu (Sodium Levulinate) należy do grupy składników kosmetycznych spotykanych na listach INCI w produktach do pielęgnacji twarzy i ciała. Pod względem chemicznym jest solą sodową kwasu lewulinowego - związku organicznego o wielofunkcyjnym zastosowaniu w formulacjach kosmetycznych.
Nazwa zwyczajowa
Lewulinian sodu.
Funkcja w kosmetyku
Wśród składników kosmetyków lewulinian sodu pełni przede wszystkim dwie role:
składnik kondycjonujący skórę,
składnik wspierający ochronę mikrobiologiczną formulacji (bywa zaliczany do substancji konserwujących lub ich synergistów - w zależności od źródła i kontekstu formulacyjnego).
Działanie kosmetyczne
W kontekście konserwacji kosmetyków lewulinian sodu bywa omawiany w grupie nowocześniejszych systemów ochrony mikrobiologicznej, które stanowią alternatywy dla parabenów i klasycznych konserwantów kosmetycznych. Warto jednak podkreślić, że jego funkcja bywa różnie ujmowana w źródłach - część dokumentacji opisuje go jako samodzielną substancję konserwującą, a część jako synergistę wzmacniającego działanie innych składników ochrony mikrobiologicznej. Nie należy przedstawiać go jako silnego składnika aktywnego o samodzielnym, dobrze udokumentowanym działaniu przeciwbakteryjnym na skórze - jego rola dotyczy głównie stabilności i trwałości gotowej formulacji.
| Cecha | Opis |
| Nazwa INCI | Sodium Levulinate |
| Polska nazwa | lewulinian sodu |
| Główna funkcja | wspieranie ochrony mikrobiologicznej formulacji |
| Dodatkowa funkcja | kondycjonowanie skóry |
| Charakter działania | formulacyjny (nie jest silnym składnikiem aktywnym) |
Ciekawostka: Lewulinian sodu jest solą sodową kwasu lewulinowego - związku, który można pozyskiwać z biomasy roślinnej, w tym z odpadów celulozowych. To sprawia, że bywa wymieniany wśród surowców wpisujących się w ideę zielonej chemii.
Zastosowanie
Lewulinian sodu występuje w szerokim spektrum składników kosmetyków, w tym:
produkty pozostawiane na skórze,
produkty spłukiwane.
Pozyskiwanie
Lewulinian sodu może być pozyskiwany na drodze syntezy chemicznej lub procesów biotechnologicznych z wykorzystaniem biomasy roślinnej. W produktach Veoli Botanica stosowany jest wyłącznie wariant zgodny z 100% wegańską polityką marki - marka nie używa składników pochodzenia zwierzęcego (certyfikaty PETA i Fundacji Viva!).
Ciekawostka: Producenci surowców deklarują dla lewulinianu sodu zgodność z certyfikatami COSMOS i NATRUE. Są to jednak deklaracje dotyczące konkretnego surowca, a nie uniwersalna cecha każdej formulacji z tym składnikiem.
Dopuszczalne stężenie
Według raportu CIR maksymalne zgłoszone użycie tego składnika przedstawia się następująco:
0,57% w produktach pozostających na skórze,
0,62% w produktach do jamy ustnej,
do 0,35% w produktach przeznaczonych dla niemowląt.
Prawo Unii Europejskiej nie przewiduje osobnego limitu stężenia dla lewulinianu sodu - składnik nie figuruje w aneksach Rozporządzenia 1223/2009/WE z indywidualnym ograniczeniem, na wzór substancji z Załącznika V.
Pora dnia
Produkty zawierające lewulinian sodu można stosować o dowolnej porze - zarówno rano, jak i wieczorem. Składnik pełni głównie funkcję formulacyjną i nie ma danych wskazujących na konieczność ograniczania go do konkretnej pory dnia.
Ciekawostka: W odróżnieniu od retinalu czy kwasów złuszczających lewulinian sodu nie wykazuje właściwości fotouczulających - dostępne dane dla kwasu lewulinowego wskazują na brak istotnej absorpcji w zakresie 290–700 nm, choć jest to wniosek pośredni, a nie pełny dowód dla soli sodowej.
Bezpieczeństwo i ostrzeżenia
Brak klasyfikacji jako substancja niebezpieczna zgodnie z przepisami chemicznymi. Raport CIR z 2021 roku uznał lewulinian sodu za bezpieczny składnik kosmetyczny w aktualnych praktykach stosowania, pod warunkiem że gotowa formulacja pozostaje niepodrażniająca.
Dane dotyczące tolerancji skórnej pochodzą z dwóch testów HRIPT (powtarzany test płatkowy z fazą prowokacji) opisanych w raporcie CIR:
produkt z 0,4011% lewulinianu sodu badano u 103 osób - nie stwierdzono podrażnienia ani uczulenia,
produkt z 0,57% lewulinianu sodu badano u 53 osób - również nie stwierdzono podrażnienia ani uczulenia.
W teście h-CLAT (laboratoryjny test oceniający potencjał uczulający na poziomie komórkowym) składnik oceniono jako substancję o potencjale uczulającym przy najwyższym badanym stężeniu 5000 µg/mL, jednak końcowy wniosek bezpieczeństwa dla stężeń stosowanych w kosmetykach pozostał pozytywny.
Dostępna dokumentacja nie zawiera jednoznacznej deklaracji dotyczącej stosowania w ciąży i podczas karmienia piersią. Nie ma również danych pozwalających klasyfikować lewulinian sodu jako składnik komedogenny.
Powrót do bazy składników
Źródła
Raj i wsp. (2021) / Safety Assessment of Levulinic Acid and Sodium Levulinate as Used in Cosmetics / Cosmetic Ingredient Review / [online] / https://www.cir-safety.org/sites/default/files/levaci092021FR.pdf / [dostęp: 30.06.2026]
FDA / Sodium Levulinate / GINAS / U.S. Food and Drug Administration / [online] / https://precision.fda.gov/ginas/app/ui/substances/2b03de76-03c1-4dcd-8906-f2eeb9301b0e / [dostęp: 30.06.2026]