Sodium Hydroxypropyl Starch Phosphate

Sół sodowa hydroksypropylofosforanu skrobi należy do grupy modyfikowanych polisacharydów skrobiowych. W składzie chemicznym kosmetyków pełni przede wszystkim funkcję technologiczną: po uwodnieniu cząsteczki skrobi pęcznieją, zwiększają lepkość fazy wodnej i wspierają uporządkowaną strukturę emulsji. Dzięki temu produkt zachowuje jednorodną konsystencję zarówno w opakowaniu, jak i podczas aplikacji na skórę.

Ten tekst przeczytasz w 5 minut.

Nazwa INCI

Sodium Hydroxypropyl Starch Phosphate - pod tą nazwą składnik występuje w składzie kosmetyków INCI. Należy do grupy modyfikowanych skrobi fosforanowych, w której znajduje się również pokrewny wariant Hydroxypropyl Starch Phosphate. Oba pełnią zbliżone funkcje technologiczne, choć nie są synonimami - różnią się budową chemiczną, między innymi obecnością jonu sodowego w cząsteczce. W kontekście nazewnictwa fosforanowego w INCI warto również zapoznać się z wpisem dotyczącym Sodium Phosphate.

Nazwa zwyczajowa

Sól sodowa hydroksypropylofosforanu skrobi. Tę polską nazwę opisową można spotkać w tłumaczeniach składów kosmetyków - pozwala szybko rozpoznać, że chodzi o zmodyfikowaną skrobię o funkcji technologicznej.

Funkcja w kosmetyku

Wśród składników kosmetycznych sól sodowa hydroksypropylofosforanu skrobi pełni dwie podstawowe funkcje:

zagęszczacz - nadaje formulacji odpowiednią lepkość i konsystencję,
stabilizator emulsji - wspiera jednorodność fazy wodnej i olejowej w kremach oraz balsamach.

To dobry przykład surowca, którego rola polega na kształtowaniu struktury produktu, a nie na bezpośrednim oddziaływaniu na konkretny problem skórny. Inne składniki o zbliżonej roli technologiczno-pielęgnacyjnej opisano we wpisie dotyczącym Magnesium Carboxymethyl Beta Glucan.

Działanie kosmetyczne

Rola technologiczna a efekt na skórze

Choć nie jest to składnik aktywny ukierunkowany na konkretny problem skórny, jego obecność w formulacji wpływa na odczucia sensoryczne podczas stosowania kosmetyku. Modyfikowane skrobie fosforanowe mogą pozostawiać na powierzchni skóry cienką warstwę, która poprawia odczucie gładkości i poślizgu bezpośrednio po aplikacji. Badania dotyczące filmotwórczych właściwości formulacji skrobiowych wskazują, że tego typu składniki wspierają tworzenie ciągłej warstwy powierzchniowej na skórze i włosach, jednak dostępne dane dotyczą całych formulacji, a nie wyłącznie samej soli sodowej hydroksypropylofosforanu skrobi.

Cecha	Opis
Typ składnika	Technologiczny (zagęszczacz, stabilizator)
Mechanizm działania	Pęcznienie po uwodnieniu, zwiększanie lepkości fazy wodnej
Wpływ na sensorykę	Poprawa odczucia gładkości i poślizgu po aplikacji
Wpływ na przeznaskórkową utratę wody (TEWL)	Brak bezpośredniego, składnikowo-specyficznego badania
Charakter dowodów	Pośredni - dane dotyczą formulacji skrobiowych jako grupy

Odczucie nawilżenia, które może towarzyszyć stosowaniu produktu z tym składnikiem, wynika z pracy całej formulacji - współdziałania zagęszczacza z humektantami, emolientami i innymi składnikami aktywnymi obecnymi w recepturze. Więcej o składnikach wpływających na barierę skórną i odczucia po aplikacji można przeczytać we wpisach dotyczących Phytosphingosine oraz Magnesium Carboxymethyl Beta Glucan.

Ciekawostka: modyfikowane skrobie fosforanowe wykazują właściwości pseudoplastyczne - oznacza to, że ich lepkość spada pod wpływem mechanicznego rozprowadzania, na przykład podczas wcierania kremu, a po ustaniu nacisku szybko się odbudowuje. To właśnie dlatego produkt z takim zagęszczaczem łatwo się rozprowadza, ale po chwili odzyskuje gęstą, stabilną konsystencję.

Zastosowanie

Składnik pojawia się najczęściej w:

produktach do pielęgnacji twarzy, na przykład kremach i emulsjach takich jak HAVE A NICE FACE,
produktach do pielęgnacji ciała, na przykład balsamach i lotionach takich jak LIPID SOLVE BODY,
preparatach do włosów, na przykład odżywkach i maskach takich jak KEEP IT GLOSSY.

Szczególnie często stosowany jest w emulsjach typu olej w wodzie i balsamach, gdzie wspiera stabilność oraz jednorodność konsystencji.

Ciekawostka: zagęszczacze skrobiowe mogą zwiększać lepkość fazy wodnej już przy niskich stężeniach, co pozwala uzyskać pożądaną konsystencję produktu bez konieczności stosowania dużych ilości surowca. To sprawia, że formulacja pozostaje lekka i nieobciążająca dla skóry.

Dane wejściowe nie zawierają potwierdzonego produktu Veoli Botanica z tym składnikiem w aktualnym katalogu. Aby sprawdzić składy kosmetyków Veoli Botanica i zweryfikować obecność konkretnego składnika INCI, warto skorzystać z kart produktowych na stronie veolibotanica.pl.

Pozyskiwanie

Komercyjnie stosowane warianty soli sodowej hydroksypropylofosforanu skrobi są zwykle otrzymywane z modyfikowanej skrobi roślinnej. Dokumentacja producentów surowców wskazuje na pochodzenie z kukurydzy woskowej jako najczęstsze źródło, choć dokładny wariant surowcowy może różnić się w zależności od producenta.

Veoli Botanica nie stosuje składników pochodzenia zwierzęcego, co potwierdzają certyfikaty PETA Approved i Fundacji Viva!. Składnik ten wpisuje się w politykę 100% wegańską marki - w dostępnej dokumentacji nie odnotowano wariantu pochodzenia zwierzęcego dla tej substancji.

Więcej o składnikach pochodzenia roślinnego we wpisie dotyczącym Phytic Acid.

Dopuszczalne stężenie

Sodium Hydroxypropyl Starch Phosphate stosowany jest zazwyczaj w stężeniach od 0,5% do 5% w zależności od rodzaju produktu i jego przeznaczenia. Niższe stężenia poprawiają przede wszystkim sensorykę i poślizg formulacji, natomiast wyższe zapewniają stabilizację struktury emulsji i ograniczają rozdzielanie faz.

Więcej o tym, jak stężenie wpływa na funkcję składnika w formulacji, opisano w artykule Stężenie ma znaczenie - w jakim stężeniu działa witamina C.

Ciekawostka: w formulacjach kosmetycznych ten sam zagęszczacz skrobiowy może pełnić różne role w zależności od stężenia - przy niższym stężeniu poprawia sensorykę i poślizg, a przy wyższym stabilizuje całą strukturę emulsji i pomaga ograniczać rozdzielanie faz.

Pora dnia

Składnik może być stosowany o dowolnej porze, zarówno rano, jak i wieczorem. Jako surowiec technologiczny nie wykazuje zależności od pory dnia ani interakcji z promieniowaniem słonecznym.

Bezpieczeństwo i ostrzeżenia

Zakres danych bezpieczeństwa

Dokumentacja bezpieczeństwa dla samej soli sodowej hydroksypropylofosforanu skrobi jest ograniczona w porównaniu z innymi, szerzej przebadanymi składnikami kosmetycznymi. Najsilniejszym dostępnym źródłem pozostaje ocena panelu CIR, czyli przeglądu bezpieczeństwa składników kosmetycznych (Cosmetic Ingredient Review), która objęła grupę skrobi fosforanowych, w tym Sodium Hydroxypropyl Starch Phosphate, i uznała je za bezpieczne w kosmetykach przy aktualnych praktykach użycia i stężeniach. Składnik nie jest klasyfikowany jako substancja niebezpieczna zgodnie z przepisami chemicznymi.

Dla pokrewnego wariantu, hydroksypropylofosforanu skrobi, dostępne są dane z testu płatkowego (patch test) oraz testu HRIPT, czyli testu wielokrotnych aplikacji płatkowych, które nie wykazały działania drażniącego ani uczulającego. Wyniki te stanowią jednak dowód pośredni i nie mogą być automatycznie przenoszone na sól sodową jako identyczny składnik.

Jak przy każdym składniku kosmetycznym, indywidualna nadwrażliwość jest możliwa. W materiale wejściowym nie znaleziono potwierdzonych danych dotyczących bezpieczeństwa stosowania w ciąży i podczas karmienia piersią dla tej konkretnej soli sodowej.

Więcej o bezpieczeństwie i funkcjach technologicznych składników kosmetycznych we wpisach dotyczących Potassium Sorbate oraz Sodium Polyphosphate.

Powrót do bazy składników

Powrót do wyszukiwarki składników

Źródła

Infante, Victor Hugo Pacagnelli i wsp. (2022) / Film-Forming Properties of Topical Formulations for Skin and Hair: In Vivo and In Vitro Studies Using Biophysical and Imaging Techniques / AAPS PharmSciTech / [online] / [dostęp: 30.06.2026]