Sodium Hydroxide

Wodorotlenek sodu działa przede wszystkim jako silna zasada stosowana do podnoszenia i korygowania pH gotowej formulacji. Jego rola w kosmetyku jest głównie technologiczna - o bezpieczeństwie decyduje przede wszystkim końcowe pH produktu, jego kategoria i sposób użycia, a nie sama obecność śladowej ilości surowca w składzie.

Ten tekst przeczytasz w 5 minut.

Nazwa INCI

Sodium Hydroxide. Pod tą nazwą składnik figuruje w międzynarodowej nomenklaturze składników kosmetycznych (INCI). W praktyce spotykany jest także pod skrótem chemicznym NaOH, który jednak nie stanowi osobnej nazwy INCI. Nazwa INCI pokazuje, jak dany składnik po angielsku zapisywany jest na opakowaniu kosmetyku - więcej o odczytywaniu składu w artykule Co kryje skład Twoich kosmetyków.

Nazwa zwyczajowa

Wodorotlenek sodu - to składnik pomocniczy stosowany głównie do regulacji pH w formulacjach kosmetycznych.

Funkcja w kosmetyku

Wodorotlenek sodu (INCI: Sodium Hydroxide) pełni w formulacjach rolę technologicznego składnika kosmetyków. Nie jest klasyfikowany jako składnik aktywny w sensie pielęgnacyjnym - jego zadania mają charakter wyłącznie formulacyjny:

regulator pH gotowej formulacji,
substancja buforująca,
składnik pomocniczy w procesie zmydlania w wybranych formulacjach.

Warto pamiętać, że niektóre składniki kosmetyczne pełnią przede wszystkim funkcję technologiczną, wspierając stabilność i komfort użytkowania produktu - więcej o tym podejściu w artykule Skinimalizm nowej generacji – formulacja kosmetyków oparta na funkcji, a nie liczbie składników.

Działanie kosmetyczne

Prawidłowo dobrane pH formulacji ma istotne znaczenie zarówno dla tolerancji skóry, jak i dla stabilności innych składników aktywnych obecnych w produkcie. Badania wskazują, że środowisko bardziej zasadowe może przyspieszać degradację czystego kwasu askorbinowego, dlatego dobór końcowego pH ma znaczenie także dla skuteczności formuł zawierających witaminę C.

Aspekt	Rola wodorotlenku sodu
Funkcja w formule	Podnoszenie i korygowanie pH gotowego produktu
Wpływ na skórę	Pośredni - zależy od końcowego pH formulacji, nie od samej obecności składnika
Wpływ na stabilność składników aktywnych	Zbyt zasadowe środowisko może osłabiać stabilność witaminy C w formie czystego kwasu askorbinowego

Skuteczność i tolerancja składnika zależą od całej formulacji, a nie tylko od jego obecności w składzie - ten sam mechanizm dotyczy wielu surowców technologicznych, o czym szerzej w artykule Stężenie ma znaczenie: Dlaczego liposomy w kosmetykach działają?.

Rola technologiczna a wpływ na skórę

Wodorotlenek sodu sam w sobie nie pielęgnuje skóry - natomiast końcowe pH produktu, które współkształtuje, ma realne znaczenie dla bariery naskórkowej. Fizjologiczne pH warstwy rogowej mieści się w zakresie około 4,1–5,8. Badania pokazują, że formulacje o podwyższonym pH mogą pogarszać funkcję bariery naskórkowej, zwiększać przeznaskórkową utratę wody (TEWL), nasilać rumień i sprzyjać stanowi zapalnemu. Z tego powodu prawidłowe dobranie końcowego pH produktu jest jednym z kluczowych zadań technolożki formulującej kosmetyk.

Ciekawostka: pH warstwy rogowej naskórka jest naturalnie lekko kwaśne i mieści się w zakresie około 4,1–5,8 - to tak zwany „płaszcz kwasowy" skóry, który wspiera funkcję bariery i pomaga utrzymać równowagę mikroorganizmów żyjących na jej powierzchni.

Zastosowanie

Wodorotlenek sodu jako regulator pH może pojawiać się w wielu kategoriach kosmetyków:

produkty do pielęgnacji twarzy, takie jak DAILY BALANCE CREAM i MATCHA BALANCE SERUM,
produkty do oczyszczania, na przykład CLEAN ME UP, FOAM OF BALANCE i MAKE IT CLEAR,
kosmetyki do mycia ciała, takie jak GLIC COOL BODY,
wybrane produkty do włosów, na przykład BALANCE THE SCALP,
kosmetyki specjalistyczne wymagające precyzyjnej korekty pH.

Innym przykładem surowca technologicznego stosowanego w formulacjach kosmetycznych jest chlorek sodu - więcej w opisie składnika Sodium Chloride.

Ciekawostka: Wodorotlenek sodu bywa wykorzystywany w procesie zmydlania - reakcji chemicznej, w której tłuszcze i oleje pod wpływem silnej zasady przekształcają się w mydło. W gotowym mydle wodorotlenek sodu nie występuje już w wolnej formie, ponieważ zostaje całkowicie zużyty w reakcji.

Pozyskiwanie

Kategoria pochodzenia: mineralne / syntetyczne. Wodorotlenek sodu jest związkiem nieorganicznym otrzymywanym przemysłowo z surowców mineralnych, najczęściej w procesie elektrolizy roztworu chlorku sodu.

W przypadku tego składnika nie występuje standardowe pochodzenie zwierzęce - wynika to z chemicznego charakteru surowca. Zgodność łańcucha dostaw z polityką 100% wegańską Veoli Botanica, potwierdzaną certyfikatami PETA Approved i Fundacji Viva!, powinna być dokumentacyjnie potwierdzana przez dostawcę. Dobór surowców zgodnie z funkcją i filozofią formulacji to element szerszego podejścia do projektowania kosmetyków - więcej w artykule Skinimalizm nowej generacji – formulacja kosmetyków oparta na funkcji, a nie liczbie składników.

Dopuszczalne stężenie

Wodorotlenek sodu stosowany jest w kosmetykach w ilościach niezbędnych do uzyskania docelowego pH gotowej formulacji. Jego stężenie w produkcie końcowym jest zazwyczaj śladowe - składnik pełni wyłącznie funkcję regulatora pH, a nie składnika aktywnego. O bezpieczeństwie stosowania decyduje końcowe pH produktu oraz jego kategoria i przeznaczenie.

Znaczenie ma nie tylko obecność składnika, ale też jego poziom i kontekst formulacyjny - więcej o tym, dlaczego stężenie ma kluczowe znaczenie, w artykule Stężenie ma znaczenie: Dlaczego liposomy w kosmetykach działają?.

Pora dnia

O dowolnej porze. Wodorotlenek sodu nie jest klasycznym składnikiem aktywnym dobieranym do pory dnia - jest pomocniczym regulatorem pH gotowej formulacji, dlatego pora stosowania zależy wyłącznie od produktu, w którym się znajduje.

Bezpieczeństwo i ostrzeżenia

Bezpieczeństwo wodorotlenku sodu w kosmetykach zależy przede wszystkim od końcowego pH gotowej formulacji i kategorii produktu, a nie od samej obecności tego składnika w wykazie INCI. Przy nieprawidłowo dobranym pH lub wysokiej zasadowości formulacji składnik może zwiększać ryzyko podrażnienia, zaburzać barierę naskórkową i nasilać TEWL.

Co zwiększa ryzyko podrażnienia

Kluczowym czynnikiem ryzyka nie jest obecność wodorotlenku sodu w składzie, lecz końcowe pH produktu i sposób jego użycia. Badania eksperymentalne wskazują, że podwyższone pH może pogarszać funkcję bariery naskórkowej, zwiększać TEWL, nasilać rumień i sprzyjać stanowi zapalnemu. Produkty prawidłowo sformułowane - z końcowym pH zbliżonym do fizjologicznego zakresu skóry - nie stwarzają takiego ryzyka, nawet jeśli wodorotlenek sodu figuruje w ich składzie.

Stosowanie kosmetyków zawierających wodorotlenek sodu w czasie ciąży i karmienia piersią jest możliwe, gdy produkt posiada prawidłowo dobrane pH i jest przeznaczony do stosowania zewnętrznego. W razie wątpliwości warto skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą.

Przy składnikach wpływających na pH i złuszczanie znaczenie ma tolerancja skóry oraz charakter gotowej formulacji - więcej kontekstu w artykułach Kwas salicylowy, a glikolowy - na jakie dolegliwości skórne pomogą? oraz Czy rozmiar cząsteczki ma znaczenie? Poznaj moc kwasu glikolowego.

Ciekawostka: Skóra posiada własną zdolność buforowania - potrafi częściowo neutralizować krótkotrwały kontakt z substancjami o podwyższonym pH. To właśnie dlatego prawidłowo sformułowane kosmetyki, nawet zawierające silne zasady jako regulatory pH, nie zaburzają bariery naskórkowej przy codziennym stosowaniu.

Powrót do bazy składników

Powrót do wyszukiwarki składników

Źródła

Burnett i wsp. (2021) / Burnett i wsp. (2021). Safety Assessment of Inorganic Hydroxides as Used in Cosmetics. International Journal of Toxicology / [online] / https://journals.sagepub.com/doi/abs/10.1177/10915818211018381 / [dostęp: 30.06.2026]
European Commission (2016) / European Commission (2016). Commission Regulation (EU) 2016/622 of 21 April 2016 amending Annex III to Regulation (EC) No 1223/2009 on cosmetic products. Official Journal of the European Union / [online] / https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/PDF/?uri=CELEX%3A32016R0622 / [dostęp: 30.06.2026]
Zheng i wsp. (2012) / Zheng i wsp. (2012). Buffering capacity of human skin layers: in vitro. Skin Research and Technology / [online] / https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/21535188/ / [dostęp: 30.06.2026]
Soltanipoor i wsp. (2018) / Soltanipoor i wsp. (2018). Specific barrier response profiles after experimentally induced skin irritation in vivo. Contact Dermatitis / [online] / https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/29607504/ / [dostęp: 30.06.2026]
Hostynek i wsp. (1990) / Hostynek i wsp. (1990). Irritation factors of sodium hypochlorite solutions in human skin. Contact Dermatitis / [online] / https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1111/j.1600-0536.1990.tb05165.x / [dostęp: 30.06.2026]
Wilhelm i wsp. (1990) / Wilhelm i wsp. (1990). Sodium hydroxide-induced subclinical irritation. A test for evaluating stratum corneum barrier function. Acta Dermato-Venereologica / [online] / https://medicaljournalssweden.se/actadv/article/view/17021 / [dostęp: 30.06.2026]
Proksch i wsp. (2019) / Proksch i wsp. (2019). Influence of Buffers of Different pH and Composition on the Murine Skin Barrier, Epidermal Proliferation, Differentiation, and Inflammation. Skin Pharmacology and Physiology / [online] / https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/31533120/ / [dostęp: 30.06.2026]
Kilic i wsp. (2019) / Kilic i wsp. (2019). Skin acidification with a water-in-oil emulsion (pH 4) restores disrupted epidermal barrier and improves structure of lipid lamellae in the elderly. The Journal of Dermatology / [online] / https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/31106905/ / [dostęp: 30.06.2026]
Proksch, Ehrhardt (2018) / Proksch, Ehrhardt (2018). pH in nature, humans and skin. The Journal of Dermatology / [online] / https://onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1111/1346-8138.14489 / [dostęp: 30.06.2026]
Hwang i wsp. (2022) / Hwang i wsp. (2022). Evaluation of Skin Irritation of Acids Commonly Used in Cleaners in 3D-Reconstructed Human Epidermis Model, KeraSkinTM. Toxics / [online] / https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/36287839/ / [dostęp: 30.06.2026]
Behm i wsp. (2015) / Behm i wsp. (2015). Impact of a Glycolic Acid-Containing pH 4 Water-in-Oil Emulsion on Skin pH. Skin Pharmacology and Physiology / [online] / https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/26329480/ / [dostęp: 30.06.2026]
Simpson i Ortwerth (2000) / Simpson i Ortwerth (2000). The non-oxidative degradation of ascorbic acid at physiological conditions. Biochimica et Biophysica Acta / [online] / https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/10727845/ / [dostęp: 30.06.2026]
Wang i wsp. (2022) / Wang i wsp. (2022). Chemical Stability of Ascorbic Acid Integrated into Commercial Products: A Review on Bioactivity and Delivery Technology. Antioxidants / [online] / https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC8773188/ / [dostęp: 30.06.2026]