Retinyl Palmitate
Palmitynian retinylu należy do retinoidów - grupy pochodnych witaminy A, które wspierają odnowę naskórka i poprawiają wygląd skóry. W odróżnieniu od retinolu czy retinalu działa pośrednio: po aplikacji miejscowej musi zostać najpierw przekształcony enzymatycznie do retinolu, a następnie do dalszych metabolitów retinoidowych, zanim zacznie oddziaływać na komórki skóry. Ta wieloetapowa przemiana sprawia, że jego aktywność biologiczna jest zwykle słabsza i mniej przewidywalna niż w przypadku retinolu. Badania na modelach ludzkiej skóry wskazują, że aktywacja szlaku receptorowego RARα (receptor kwasu retinowego alfa) dla palmitynianu retinylu była niższa niż dla retinolu.
Nazwa INCI
Retinyl Palmitate - składnik należący do grupy retinoidów, czyli pochodnych witaminy A stosowanych w kosmetyce.
Nazwa zwyczajowa
Palmitynian retinylu (INCI: Retinyl Palmitate) - ester retinolu i kwasu palmitynowego.
Funkcja w kosmetyku
Składnik aktywny
Składnik kondycjonujący skórę
Działanie kosmetyczne
Porównanie z innymi retinoidami
Retinol i retinal są lepiej udokumentowane pod względem skuteczności i mają silniejsze działanie biologiczne. Palmitynian retinylu uznawany jest natomiast za formę zwykle łagodniejszą, co może być zaletą przy skórze wrażliwej lub na początku stosowania retinoidów. W jednym z badań klinicznych dwa produkty z palmitynianem retinylu oceniano metodami nieinwazyjnymi przez 60 dni - raportowano poprawę gładkości skóry oraz parametrów związanych ze zmarszczkami. Więcej o różnicach między poszczególnymi pochodnymi witaminy A można przeczytać w artykule Retinoidy w formulacjach kosmetycznych: efektywność, stabilność i bezpieczeństwo stosowania.
| Forma retinoidu | Siła działania | Potencjał podrażnienia | Dokumentacja naukowa |
| Kwas retinowy (tretynoina) | Najwyższa - forma aktywna | Najwyższy | Bardzo dobrze udokumentowana |
| Retinal (retinaldehyd) | Wysoka - jeden krok od formy aktywnej | Umiarkowany | Dobrze udokumentowana |
| Retinol | Umiarkowana - wymaga dwuetapowej konwersji | Umiarkowany | Dobrze udokumentowana |
| Palmitynian retinylu | Niska - wymaga wieloetapowej konwersji | Zwykle niski | Ograniczona dokumentacja |
Ciekawostka: Palmitynian retinylu jest bardziej stabilny termicznie niż retinol, ale wciąż ulega degradacji pod wpływem światła i tlenu - dlatego formulatorzy stosują antyoksydanty oraz systemy nośnikowe, takie jak nanoemulsje czy nanocząstki lipidowe, aby chronić ten składnik w gotowym produkcie.
Zastosowanie
Produkty do pielęgnacji twarzy
Kosmetyki pozostawiane na skórze
Kosmetyki zmywalne
Pozyskiwanie
Palmitynian retinylu otrzymywany jest na drodze syntezy chemicznej - w wyniku estryfikacji retinolu kwasem palmitynowym. Veoli Botanica nie stosuje składników pochodzenia zwierzęcego (certyfikaty PETA Approved i Fundacji Viva!), dlatego w produktach marki wykorzystywane są wyłącznie warianty surowców zgodne z polityką 100% wegańską.
Ciekawostka: Stabilność palmitynianu retinylu w formule kosmetycznej poprawiają nie tylko klasyczne antyoksydanty, ale również polisacharydy o działaniu antyoksydacyjnym. Badania wskazują na skuteczność pektyny w ochronie tego składnika przed utlenianiem.
Dopuszczalne stężenie
Obowiązujące w Unii Europejskiej limity bezpieczeństwa dla palmitynianu retinylu - liczone jako równoważnik retinolu (RE) - wynoszą:
0,05% RE w balsamach do ciała,
0,3% RE w innych produktach pozostawianych na skórze i zmywalnych.
Regulacje te wynikają z rewizji opinii SCCS (Komitet Naukowy ds. Bezpieczeństwa Konsumentów) i zostały przeniesione do prawa UE wraz z obowiązkowym ostrzeżeniem etykietowym dotyczącym witaminy A. Więcej o ograniczeniach formulacyjnych i regulacyjnych dla retinoidów można przeczytać w artykule Retinoidy w formulacjach kosmetycznych: efektywność, stabilność i bezpieczeństwo stosowania.
Pora dnia
Palmitynian retinylu stosowany jest przede wszystkim wieczorem. Dane eksperymentalne potwierdzają fotodegradację tego składnika pod wpływem UVA i UVB oraz udział tlenu w procesie degradacji, co może obniżać jego skuteczność i sprzyjać powstawaniu reaktywnych form tlenu, czyli niestabilnych cząsteczek nasilających stres oksydacyjny. Dla HEV i IR nie ma równie mocnych danych dotyczących wpływu na stabilność palmitynianu retinylu. Więcej o ostrożnym i świadomym stosowaniu retinoidów można przeczytać w artykule 5 zasad zdrowej relacji z retinoidami oraz Jak wprowadzić retinol do pielęgnacji, by uniknąć podrażnień skóry?.
Ciekawostka: Choć palmitynian retinylu jest termicznie stabilniejszy od retinolu, w obecności tlenu i promieniowania UVA może generować fotoprodukty utlenienia i nadtlenki lipidów - dlatego stosowanie go wieczorem i przechowywanie kosmetyku z dala od światła ma uzasadnienie naukowe.
Bezpieczeństwo i ostrzeżenia
Brak klasyfikacji jako substancja niebezpieczna zgodnie z przepisami chemicznymi.
Ciąża i karmienie
Dla samego palmitynianu retinylu brak dedykowanej, jednoznacznej opinii bezpieczeństwa dotyczącej stosowania w ciąży i podczas karmienia piersią. Źródła regulatorowe - w tym zalecenia EMA (Europejska Agencja Leków) - odnoszą się do całej klasy retinoidów stosowanych miejscowo i sugerują unikanie ich w ciąży oraz u osób planujących ciążę. W przypadku karmienia piersią zalecenie ostrożnościowe obejmuje unikanie nakładania miejscowych retinoidów na okolice piersi. Stosowanie palmitynianu retinylu w tych okresach wymaga konsultacji z dermatolożką lub kosmetolożką.
Tolerancja skóry
Retinoidy jako grupa mogą wiązać się z podrażnieniem skóry - zaczerwienieniem, uczuciem ściągnięcia czy łuszczeniem. Palmitynian retinylu uznawany jest za formę zwykle łagodniejszą od silniejszych retinoidów, jednak dla tego konkretnego estru brak nowoczesnych, dobrze opisanych danych liczbowych dotyczących częstości reakcji niepożądanych. W okolicy oka stosowanie wymaga szczególnej ostrożności. Więcej o ostrożnym łączeniu retinoidów ze składnikami aktywnymi można przeczytać w artykule Jak łączyć peptydy z retinolem, aby uniknąć podrażnień skóry.
Powrót do bazy składników
Źródła
Carlotti i wsp. (2002) / Jak fotostabilny jest retinyl palmitate i jakie są mechanizmy jego degradacji pod wpływem UV, HEV i IR? / PubMed / [online] / https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/12062504/?utm_source=openai / [dostęp: 01.07.2026]
Ro i wsp. (2013) / Jakie metody formulacyjne najskuteczniej stabilizują retinyl palmitate? / PMC / [online] / https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3682079/?utm_source=openai / [dostęp: 01.07.2026]
Bjerke i wsp. (2021) / Jak retinyl palmitate porównuje się do innych form retinoidów pod względem skuteczności i potencjału podrażnienia? / PubMed / [online] / https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/33098193/?utm_source=openai / [dostęp: 01.07.2026]