Palmitic Acid
Kwas palmitynowy należy do wolnych kwasów tłuszczowych, czyli naturalnych lipidów budujących barierę naskórkową, które współtworzą macierz lipidową warstwy rogowej. Dzięki temu wspiera organizację tej macierzy i pomaga utrzymać integralność bariery skórnej. W badaniu na modelu ludzkich ekwiwalentów skóry wykazano, że ograniczenie suplementacji kwasu palmitynowego opóźniało wczesne różnicowanie naskórka i zwiększało cechy aktywacji naskórka, co potwierdza jego udział w prawidłowym dojrzewaniu komórek naskórkowych. W gotowych formulacjach kosmetycznych kwas palmitynowy działa jednocześnie jako emolient i składnik emulgujący, dlatego pojawia się zarówno w produktach pielęgnacyjnych odbudowujących barierę, jak i w formulacjach, w których istotna jest stabilność faz oraz przyjemne odczucie podczas aplikacji.
Nazwa INCI
Palmitic Acid
Nazwa zwyczajowa
Kwas palmitynowy (INCI: Palmitic Acid) to nasycony kwas tłuszczowy o szesnastowęglowym łańcuchu. W literaturze chemicznej bywa określany również jako kwas heksadekanowy (hexadecanoic acid).
Funkcja w kosmetyku
Kwas palmitynowy należy do lipidowych składników kosmetycznych stosowanych w emulsjach i formulacjach pielęgnacyjnych. Pełni kilka funkcji:
emolient - zmiękcza i wygładza powierzchnię skóry,
składnik emulgujący - wspiera stabilność faz w emulsjach,
składnik kondycjonujący skórę - poprawia odczucie aplikacyjne gotowego produktu.
Ciekawostka: Kwas palmitynowy jest jednym z najobficiej występujących nasyconych kwasów tłuszczowych w przyrodzie - stanowi istotną część lipidów wielu olejów roślinnych, w tym oleju palmowego i oliwy z oliwek.
Działanie kosmetyczne
| Funkcja | Mechanizm | Kategorie produktów |
| Emolient | Wygładza powierzchnię skóry, ogranicza nadmierną utratę wody | Kremy, balsamy, masła do ciała |
| Składnik emulgujący | Stabilizuje fazę tłuszczową i wodną emulsji | Emulsje, kremy nawilżające |
| Składnik kondycjonujący | Poprawia poślizg i komfort aplikacyjny | produkty do mycia, makijaż |
Ciekawostka: Wolne kwasy tłuszczowe, w tym kwas palmitynowy, stanowią obok ceramidów i cholesterolu trzy główne klasy lipidów tworzących „cement" między komórkami warstwy rogowej - ich wzajemne proporcje mają znaczenie dla szczelności bariery naskórkowej.
Zastosowanie
Kwas palmitynowy stosowany jest w szerokim spektrum kategorii produktowych:
produkty do pielęgnacji twarzy (kremy, serum o bogatej konsystencji),
kosmetyki do pielęgnacji ciała (balsamy, masła),
produkty do mycia (mydła, emulsje oczyszczające),
makijaż (podkłady, kremy BB, produkty do okolic oczu).
Pozyskiwanie
Kwas palmitynowy może występować w wariancie roślinnym, pozyskiwanym z olejów roślinnych, na przykład oleju palmowego lub kokosowego, syntetycznym lub - w niektórych przypadkach - zwierzęcym. Sam zapis INCI nie przesądza o źródle pochodzenia surowca, dlatego potwierdzenie wariantu wymaga weryfikacji u dostawcy. W produktach Veoli Botanica stosowane są wyłącznie warianty zgodne ze 100% wegańską polityką marki - marka nie używa składników pochodzenia zwierzęcego (certyfikaty PETA Approved i Fundacji Viva!).
Ciekawostka: Nazwa „palmitynowy" pochodzi od łacińskiego słowa „palma" - kwas ten po raz pierwszy wyizolowano właśnie z oleju palmowego, choć występuje powszechnie także w wielu innych olejach roślinnych.
Dopuszczalne stężenie
Według danych CIR (Cosmetic Ingredient Review) dotyczących rzeczywistego użycia rynkowego, kwas palmitynowy stosowany jest w stężeniach do 22% w produktach pozostawianych na skórze (leave-on) oraz do 20% w produktach zmywanych (rinse-off). Są to dane o praktykach rynkowych, a nie zalecenia formulacyjne producenta surowca.
Pora dnia
Kwas palmitynowy pełni głównie funkcję emolientową i formulacyjną, a dostępne dane nie wskazują na typowe fotouczulenie - składnik stosowany jest o dowolnej porze dnia.
Bezpieczeństwo i ostrzeżenia
Zgodnie ze stanowiskiem CIR grupa kwasów tłuszczowych, w tym kwas palmitynowy, jest uznawana za bezpieczną w aktualnych praktykach stosowania i stężeniach, o ile gotowy produkt końcowy jest niedrażniący i niesensybilizujący. W europejskiej bazie składników kosmetycznych nie widnieje dla kwasu palmitynowego osobny zakaz w aneksach.
Dane dotyczące komedogenności kwasu palmitynowego są niejednoznaczne. Badania na sebocytach, czyli komórkach gruczołów łojowych, wykazały wzrost lipidów i wydzielania cytokin prozapalnych po ekspozycji na ten składnik, jednocześnie brakuje mocnego, bezpośredniego badania klinicznego u ludzi, które potwierdzałoby komedogenność samego wolnego kwasu palmitynowego. Warto przy tym odróżniać wolny kwas palmitynowy od jego estrów, na przykład palmitynianu izopropylu, dla których ostrzeżenia komedogenne pojawiają się częściej.
Brak klasyfikacji jako substancja niebezpieczna zgodnie z przepisami chemicznymi.
Powrót do bazy składników
Źródła
brak (2026) / Palmitic Acid. PubChem / [online] / https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/palmitic%20acid / [dostęp: 30.06.2026]
Mieremet i wsp. (2019) / Contribution of Palmitic Acid to Epidermal Morphogenesis and Lipid Barrier Formation in Human Skin Equivalents. International Journal of Molecular Sciences / [online] / https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC6928966/ / [dostęp: 30.06.2026]
Cosmetic Ingredient Review (2018) / Safety Assessment of Fatty Acids & Soaps as Used in Cosmetics / [online] / https://www.cir-safety.org/sites/default/files/fsoaps072018slr.pdf / [dostęp: 30.06.2026]
Cosmetic Ingredient Review (2025) / Safety Assessment of Fatty Acids & Fatty Acid Salts as Used in Cosmetics / [online] / https://www.cir-safety.org/sites/default/files/facids122018tent.pdf / [dostęp: 30.06.2026]
Jung i wsp. (2021) / Activation of NLRP3 Inflammasome by Palmitic Acid in Human Sebocytes. Annals of Dermatology / [online] / https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/34858005/ / [dostęp: 30.06.2026]
Choi i wsp. (2019) / Enhancement of lipid content and inflammatory cytokine secretion in SZ95 sebocytes by palmitic acid suggests a potential link between free fatty acids and acne aggravation. Experimental Dermatology / [online] / https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/30506807/ / [dostęp: 30.06.2026]
Api i wsp. (2019) / RIFM fragrance ingredient safety assessment, palmitic acid, CAS Registry Number 57-10-3. Food and Chemical Toxicology / [online] / https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/31751645/ / [dostęp: 30.06.2026]