Linalool
Linalol jest przede wszystkim składnikiem zapachowym stosowanym w recepturach kosmetycznych do budowania kompozycji zapachowej produktu. Nie pełni funkcji pielęgnacyjnej - nie nawilża, nie regeneruje ani nie wspiera bariery naskórkowej.
Nazwa INCI
Linalool - pojedynczy składnik zapachowy klasyfikowany w międzynarodowej nomenklaturze składników kosmetycznych (INCI). W polskiej kosmetologii funkcjonuje pod nazwą linalol (INCI: Linalool). Nie jest mieszaniną kompozycji zapachowej, lecz odrębnym monoterpenowym alkoholem.
Nazwa zwyczajowa
Linalol.
Funkcja w kosmetyku
Składnik zapachowy (substancja perfumująca) - nadaje kosmetykowi charakterystyczną nutę zapachową lub współtworzy kompozycję zapachową formuły.
Działanie kosmetyczne
Z perspektywy dermatologicznej najistotniejsze znaczenie ma nie tyle sam świeży linalol, ile jego autooksydacja - czyli proces, w którym cząsteczka ulega utlenieniu pod wpływem kontaktu z powietrzem. Wysoko oczyszczony, świeży linalol wykazuje bardzo niski potencjał uczulający. Natomiast po utlenieniu powstają nadtlenki linalolu, które mają wyraźnie większy potencjał sensytyzujący.
| Forma linalolu | Potencjał uczulający | Mechanizm |
| Świeży, wysoko oczyszczony | Bardzo niski | Brak reaktywnych pochodnych |
| Utleniony (nadtlenki linalolu) | Wyraźnie wyższy | Haptenizacja - wiązanie z białkami skóry |
Autooksydacja i nadtlenki linalolu
Podczas przechowywania kosmetyku linalol może reagować z tlenem z powietrza, tworząc nadtlenki linalolu. To właśnie te utlenione pochodne mają kluczowe znaczenie w kontekście nadwrażliwości skóry. Nadtlenki linalolu tworzą reaktywne pośredniki rodnikowe, które reagują z grupami tiolowymi białek skóry - na przykład z resztami cysteinowymi. Taki proces sprzyja haptenizacji, czyli tworzeniu połączeń zdolnych do aktywacji odpowiedzi immunologicznej typowej dla alergicznego kontaktowego zapalenia skóry.
Ciekawostka: linalol w formulacjach kosmetycznych bardzo często współwystępuje z innymi składnikami zapachowymi - zwłaszcza z limonenem, cytronellolem i geraniolem. W jednym z badań był obecny w 66% produktów do higieny osobistej.
Zastosowanie
Linalol występuje w szerokim spektrum kategorii kosmetyków:
produkty do mycia ciała (żele pod prysznic, mydła),
perfumy i mgiełki zapachowe,
Linalol jest częściej rozpoznawany jako element kompozycji zapachowej niż jako samodzielny składnik aktywny - w wykazie INCI pojawia się wtedy, gdy jego stężenie w produkcie przekracza określone progi regulacyjne.
Ciekawostka: w badaniu z 2021 roku linalol wykrywano w ponad 91% analizowanych produktów pozostających na skórze i w ponad 62% produktów spłukiwanych - co czyni go jednym z najczęściej obecnych składników zapachowych w kosmetykach.
Pozyskiwanie
Pochodzenie: roślinne / syntetyczne.
Linalol występuje naturalnie w olejkach eterycznych wielu roślin - między innymi lawendy, kolendry, bazylii i drzewa różanego. Może być również otrzymywany syntetycznie do zastosowań w kompozycjach zapachowych.
W produktach Veoli Botanica stosowany jest wyłącznie wariant roślinny lub syntetyczny - marka nie używa składników pochodzenia zwierzęcego (PETA Approved, Fundacja Viva!).
Dopuszczalne stężenie
Linalool jest składnikiem zapachowym podlegającym regulacjom unijnym. Zgodnie z przepisami kosmetycznymi UE (Rozporządzenie 1223/2009 oraz wytyczne SCCS) linalool należy do substancji zapachowych, które muszą być deklarowane na etykiecie produktu, gdy ich stężenie przekracza 0,001% w produktach niespłukiwanych oraz 0,01% w produktach spłukiwanych. Stosowane stężenia w gotowych formulacjach kosmetycznych są ustalane indywidualnie przez producenta w ramach oceny bezpieczeństwa produktu.
Pora dnia
O dowolnej porze. Linalol jest składnikiem zapachowym, nie składnikiem aktywnym wymagającym stosowania wyłącznie rano lub wieczorem.
Bezpieczeństwo i ostrzeżenia
Brak klasyfikacji jako substancja niebezpieczna zgodnie z przepisami chemicznymi. Znaczenie kliniczne linalolu dotyczy jednak głównie ryzyka reakcji nadwrażliwości na jego utlenione pochodne.
Co wiadomo o nadwrażliwości na linalol
Dodatnie reakcje w testach płatkowych na utleniony linalol i nadtlenki linalolu zależą od badanej populacji, ośrodka klinicznego i zastosowanego stężenia testowego. Dostępne dane epidemiologiczne wskazują na zróżnicowane odsetki:
6,9% dodatnich reakcji na utleniony linalol 6% w wazelinie - w badaniu wieloośrodkowym obejmującym 2900 osób badanych dermatologicznie,
11,7% dodatnich reakcji na nadtlenki linalolu 1,0% w wazelinie - w kohorcie 821 osób,
3,1% dodatnich reakcji na nadtlenki linalolu - w 10-letniej analizie rejestrowej obejmującej 6719 osób.
Przy skórze nadwrażliwej na kompozycje zapachowe lub przy podejrzeniu alergicznego kontaktowego zapalenia skóry warto rozważyć konsultację z dermatolożką i wykonanie testu płatkowego.
Ciekawostka: w badaniach klinicznych wykazano, że obraz nadwrażliwości na utleniony linalol i utleniony limonen bardziej przypomina częstą współsensytyzację wynikającą z ekspozycji na wiele substancji zapachowych jednocześnie niż pełną, przewidywalną reaktywność krzyżową między tymi dwoma związkami.
Ciąża i karmienie
Brak wiarygodnego, składnikowo specyficznego źródła naukowego ani regulatorowego, które wprost wprowadzałoby odrębne ograniczenie stosowania linalolu w ciąży lub w okresie karmienia piersią. U osób z nadwrażliwością na kompozycje zapachowe ryzyko miejscowego podrażnienia lub reakcji alergicznej pozostaje jednak aktualne niezależnie od okresu życia.
Powrót do bazy składników
Źródła
Bråred Christensson i wsp. (2012) / Air-oxidized linalool: a frequent cause of fragrance contact allergy / PubMed / [online] / https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/22906042/ / [dostęp: 30.06.2026]
Dittmar i wsp. (2019) / Contact sensitization to hydroperoxides of limonene and linalool: Results of consecutive patch testing and clinical relevance / PMC / [online] / https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC6587870/ / [dostęp: 30.06.2026]
Kuresepi i wsp. (2020) / Mechanistic Insights on Skin Sensitization to Linalool Hydroperoxides: EPR Evidence on Radical Intermediates Formation in Reconstructed Human Epidermis and 13C NMR Reactivity Studies with Thiol Residues / PubMed / [online] / https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/32441093/ / [dostęp: 30.06.2026]
Kern i wsp. (2014) / Detection of potentially skin sensitizing hydroperoxides of linalool in fragranced products / PubMed / [online] / https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/25138721/ / [dostęp: 30.06.2026]
Lu i wsp. (2021) / Quantitative analysis of fragrance allergens in various matrixes of cosmetics by liquid-liquid extraction and GC-MS / PubMed / [online] / https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/35649135/ / [dostęp: 30.06.2026]
Sköld i wsp. (2002) / Studies on the autoxidation and sensitizing capacity of the fragrance chemical linalool, identifying a linalool hydroperoxide / PubMed / [online] / https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/12084079/ / [dostęp: 30.06.2026]
Botvid i wsp. (2026) / Ten Years of Patch Testing to Hydroperoxides of Limonene and Linalool: Prevalence, Patterns and Clinical Insights / PubMed / [online] / https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/41638887/ / [dostęp: 30.06.2026]
Botvid i wsp. (2026) / Repeated Exposure to Hydroperoxides of Linalool Induces Immunologically Verified Allergic Contact Dermatitis / PubMed / [online] / https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/41713461/ / [dostęp: 30.06.2026]
Buckley i wsp. (2007) / Fragrance ingredient labelling in products on sale in the U.K / PubMed / [online] / https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/17573873/ / [dostęp: 30.06.2026]
Nilsson i wsp. (2013) / A sensitive method for determination of allergenic fragrance terpene hydroperoxides using liquid chromatography coupled with tandem mass spectrometry / PubMed / [online] / https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/23404959/ / [dostęp: 30.06.2026]
FDA / Cosmetics & Pregnancy / FDA / [online] / https://www.fda.gov/cosmetics/resources-consumers-cosmetics/cosmetics-pregnancy / [dostęp: 30.06.2026]
Rodrigues i wsp. (2026) / Fragrance components in cosmetic products: an analysis of labels / PubMed / [online] / https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/41903424/ / [dostęp: 30.06.2026]