Levulinic Acid

Kwas lewulinowy należy do kwasów karboksylowych stosowanych w kosmetyce głównie jako składnik wspierający ochronę mikrobiologiczną formulacji. W odróżnieniu od kwasów kojarzonych ze złuszczaniem (AHA, BHA, PHA) jego zadaniem jest pomagać w utrzymaniu stabilności mikrobiologicznej gotowego produktu, a nie bezpośrednio wpływać na kondycję skóry.

Ten tekst przeczytasz w 5 minut.

Nazwa INCI

Levulinic Acid. Powiązaną formą spotykaną w składach INCI jest lewulinian sodu (Sodium Levulinate), czyli sól sodowa kwasu lewulinowego.

Nazwa zwyczajowa

Kwas lewulinowy.

Funkcja w kosmetyku

Kwas lewulinowy pełni w kosmetykach przede wszystkim funkcje technologiczne:

składnika wspierającego ochronę mikrobiologiczną formulacji,
elementu systemu konserwującego, zwykle stosowanego razem z jego solą - lewulinianem sodu.

Ciekawostka: Nie wszystkie kwasy kosmetyczne działają złuszczająco - kwas lewulinowy jest przykładem składnika, którego rola w formulacji wiąże się głównie z ochroną mikrobiologiczną produktu, a nie z bezpośrednim działaniem na naskórek.

Działanie kosmetyczne

W badaniu porównawczym emulsji kosmetycznej (Kočevar Glavač i wsp., 2018) kwas lewulinowy wykazał użyteczność wobec części badanych drobnoustrojów, natomiast nie spełnił kryterium skuteczności wobec Candida albicans. Oznacza to, że w praktyce częściej jest stosowany w układach z lewulinianem sodu lub innymi elementami systemu konserwującego niż jako samodzielny składnik odpowiedzialny za ochronę mikrobiologiczną.

Istotnym czynnikiem wpływającym na skuteczność kwasu lewulinowego jest pH formulacji. Wartość pKa tego kwasu wynosi 4,62, co oznacza, że największą aktywność wykazuje w kwaśnym środowisku. Producenci surowców wskazują skuteczność układów z lewulinianami do pH 6,0, a dla mieszaniny z anizynianem sodu optimum mieści się w zakresie pH 5,0–5,5. W formulacjach o wyższym pH skuteczność może być istotnie niższa.

Parametr	Wartość / zakres
pKa kwasu lewulinowego	4,62
Skuteczność układów z lewulinianami	do pH 6,0
Optimum pH (mieszanina z anizynianem sodu)	5,0–5,5

Ciekawostka: Wśród kwasów w kosmetyce kwas lewulinowy wyróżnia się tym, że jego skuteczność zależy nie tyle od stężenia, ile od pH gotowej formulacji - w środowisku zbyt mało kwaśnym może tracić zdolność wspierania ochrony mikrobiologicznej produktu.

Zastosowanie

Kwas lewulinowy bywa stosowany w różnych kategoriach produktów kosmetycznych:

Pozyskiwanie

Kwas lewulinowy może być otrzymywany różnymi drogami - w literaturze naukowej opisano zarówno ścieżki syntetyczne, jak i fermentacyjne, oparte na odnawialnych surowcach roślinnych. Na rynku kosmetycznym dostępne są również gotowe układy z kwasem lewulinowym zgodne ze standardem COSMOS, co potwierdza możliwość stosowania wariantów wpisujących się w podejście do naturalnych konserwantów.

Veoli Botanica nie stosuje składników pochodzenia zwierzęcego (certyfikaty PETA Approved i Fundacji Viva!), dlatego w formulacjach marki dopuszczalne są wyłącznie warianty pochodzenia niezwierzęcego.

Dopuszczalne stężenie

Dane formulacyjne dotyczące kwasu lewulinowego odnoszą się głównie do gotowych układów z jego solami, a nie do czystego surowca:

mieszanina kwasu lewulinowego z lewulinianem sodu: 0,50%–1,00% przy pH do 6,0,
mieszanina lewulinianu sodu z anizynianem sodu: 2,00%–4,00% przy optimum pH 5,0–5,5.

W kontekście bezpieczeństwa kosmetyków jako gotowych formulacji kluczowe jest, że powyższe zakresy dotyczą konkretnych układów konserwujących - stężenie czystego kwasu lewulinowego w pojedynczym produkcie zależy od całościowej kompozycji systemu konserwującego.

Ciekawostka: Kwas lewulinowy pojawia się w systemach wspierających konserwanty kosmetyczne zwłaszcza w formulacjach o kwaśnym pH - jego rola rośnie tam, gdzie pH produktu jest zbliżone do fizjologicznego pH skóry, czyli około 5,5.

Pora dnia

Produkty zawierające kwas lewulinowy można stosować o dowolnej porze - składnik pełni funkcję technologiczną w formulacji i nie wykazuje właściwości fotouczulających.

Bezpieczeństwo i ostrzeżenia

Brak klasyfikacji jako substancja niebezpieczna zgodnie z przepisami chemicznymi. Bezpieczeństwo kwasu lewulinowego w gotowych kosmetykach zależy od formulacji, stężenia i końcowego pH produktu.

W dostępnej dokumentacji brak dedykowanych badań dotyczących stosowania w ciąży i podczas karmienia piersią, dlatego ocena bezpieczeństwa powinna odnosić się do gotowej formulacji.

Powrót do bazy składników

Powrót do wyszukiwarki składników

Źródła

Kočevar Glavač i wsp. / Preservative efficacy of selected antimicrobials of natural origin in a cosmetic emulsion / PubMed / [online] / https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/29729020/ / [dostęp: 30.06.2026]
Stottmeister i wsp. / White biotechnology for green chemistry: fermentative 2-oxocarboxylic acids as novel building blocks for subsequent chemical syntheses / PubMed / [online] / https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/15995855/ / [dostęp: 30.06.2026]
Ortega i wsp. / Efficacy of levulinic acid-sodium dodecyl sulfate against Encephalitozoon intestinalis, Escherichia coli O157:H7, and Cryptosporidium parvum / PubMed / [online] / https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/21219777/ / [dostęp: 30.06.2026]