Lactic Acid

Kwas mlekowy należy do alfa-hydroksykwasów i w formułach stosowanych miejscowo działa keratolitycznie - osłabia spójność komórek warstwy rogowej, co ułatwia ich złuszczanie i wygładzanie powierzchni skóry. W badaniach najlepiej udokumentowane działanie wygładzające i zmiękczające dotyczy zakresu stężeń 5%–15%. W randomizowanym, podwójnie zaślepionym badaniu klinicznym 8% L-kwas mlekowy stosowany 2 razy dziennie przez 22 tygodnie dawał istotnie częściej co najmniej 1-stopniową poprawę nasilenia fotouszkodzeń twarzy niż podłoże (71% vs 40%).

Ten tekst przeczytasz w 5 minut.

Nazwa INCI

Lactic Acid. W formulacjach kosmetycznych spotykane są również pochodne i sole tego składnika, na przykład mleczan amonu (Ammonium Lactate), jednak niniejszy wpis dotyczy samego kwasu mlekowego w formie wolnej.

Nazwa zwyczajowa

Kwas mlekowy to alfa-hydroksykwas (AHA) o stosunkowo dużej cząsteczce w porównaniu z kwasem glikolowym, co przekłada się na łagodniejszy profil działania na skórę.

Funkcja w kosmetyku

Składnik aktywny (złuszczający i wygładzający)
Regulator pH formuły
Humektant - wspiera nawilżenie warstwy rogowej
Składnik wspierający funkcję bariery naskórkowej (w przypadku L-izomeru)

Działanie kosmetyczne

Co istotne, L-izomer kwasu mlekowego może wspierać syntezę ceramidów i poprawę funkcji bariery naskórkowej - to cecha odróżniająca go od prostego działania złuszczającego. Tolerancja zależy w dużej mierze od pH formuły: alfa-hydroksykwasy są najbardziej aktywne w formie niezjonizowanej, natomiast niższe pH silniej nasila podrażnienie niż samo podnoszenie stężenia. Dlatego dla kosmetyków konsumenckich praktyczny próg bezpieczeństwa to zwykle pH co najmniej 3,5.

Dane porównawcze wskazują, że L-izomer kwasu mlekowego bywa łagodniejszy niż kwas glikolowy i D-izomer - przy stężeniach równomolowych oba kwasy dawały podobną poprawę nawilżenia i drobnych linii, ale L-kwas mlekowy wiązał się z mniejszą liczbą skarg konsumenckich i mniejszym pieczeniem.

Parametr	Kwas mlekowy	Kwas glikolowy
Wielkość cząsteczki	Większa (90 Da)	Mniejsza (76 Da)
Profil tolerancji	Łagodniejszy, mniej pieczenia	Głębsza penetracja, wyższe ryzyko podrażnienia
Wpływ na barierę	L-izomer wspiera syntezę ceramidów	Brak udokumentowanego wpływu na ceramidy
Zastosowanie	Peelingi, serum, toniki, produkty do ciała	Peelingi, serum, produkty gabinetowe

Ciekawostka: W badaniach balsam z 15% kwasem mlekowym i ceramidami poprawiał nawilżenie i złuszczanie już po 2 dniach stosowania, a efekt utrzymywał się także po 14 dniach - to jedno z najkrótszych udokumentowanych okien poprawy dla tego składnika.

Więcej o wpływie stężenia na charakter działania kwasu mlekowego: Stężenie ma znaczenie. Kwas mlekowy - jakie ma właściwości i zastosowanie?. Porównanie z innym popularnym AHA: Czy rozmiar cząsteczki ma znaczenie? Poznaj moc kwasu glikolowego.

Zastosowanie

Kwas mlekowy znajduje zastosowanie w wielu kategoriach kosmetyków do twarzy i ciała:

Peelingi chemiczne do twarzy - na przykład GLASS SKIN POWER PEEL z 10% kwasem mlekowym, 2,5% kwasem traneksamowym i 1% ektoiną
Toniki kwasowe
Serum złuszczające
Maski wygładzające
Produkty do pielęgnacji ciała (emulsje, balsamy z mleczanem amonu)
Peelingi do skóry wrażliwej i naczyniowej - na przykład REDNESS RESCUE PEEL z ultradelikatnym kompleksem kwasowym 9%

Opinia klienta: Nie spodziewałam się, że będzie tak delikatny a jednocześnie skuteczny. Skóra jest przepięknie wygładzona i taka mięciutka.

Opinia klienta: Efekt po dwóch użyciach tak jak w opisie produktu. Skóra gładsza, bardziej nawilżona i rozświetlona. Jestem bardzo zadowolona z zakupu.

Więcej o doborze kwasów do różnych potrzeb skóry: Kwas salicylowy, a glikolowy - na jakie dolegliwości skórne pomogą?.

GLASS SKIN POWER PEEL - nawilżająco-rozświetlający żelowy peeling do twarzy z 10% kwasem mlekowym, 2,5% kwasem traneksamowym i 1% ektoiną. Stosowany wieczorem, 2–3 razy w tygodniu, jako etap złuszczający w rutynie pielęgnacyjnej.

Pozyskiwanie

Kwas mlekowy stosowany w kosmetykach jest najczęściej pozyskiwany biotechnologicznie - w procesie fermentacji cukrów (np. glukozy lub sacharozy) z udziałem bakterii kwasu mlekowego. Historycznie kwas mlekowy występuje naturalnie także w mleku i fermentowanych produktach spożywczych, jednak w formulacjach kosmetycznych dominuje wariant syntetyczny lub fermentacyjny.

W produktach Veoli Botanica stosowany jest wyłącznie wariant fermentacyjny lub syntetyczny pochodzenia niezwierzęcego - marka nie używa składników pochodzenia zwierzęcego (certyfikaty PETA Approved i Fundacji Viva!).

Ciekawostka: Kwas mlekowy jest naturalnym składnikiem naturalnego czynnika nawilżającego skóry (NMF) - organizm sam go produkuje w niewielkich ilościach w procesach metabolicznych naskórka, co czyni go jednym z najbardziej „fizjologicznych" składników złuszczających.

Dopuszczalne stężenie

Najlepiej udokumentowany zakres działania wygładzającego i zmiękczającego w badaniach to 5%–15% w kosmetykach stosowanych miejscowo. Kluczowe dane z badań:

5%–15% - zakres najczęściej stosowany w codziennej pielęgnacji domowej
8% L-kwas mlekowy stosowany 2 razy dziennie przez 22 tygodnie - poprawa fotouszkodzeń potwierdzona w randomizowanym badaniu klinicznym
25% AHA stosowane przez około 6 miesięcy - stężenie spotykane w badaniach gabinetowych i długotrwałych, nie jako standard codziennej pielęgnacji

Historyczne zalecenia SCCNFP wskazują praktykę do 10% AHA przy pH 3,5 lub wyższym dla kosmetyków konsumenckich oraz do 30% przy pH 3,0 dla produktów profesjonalnych z dokładnym spłukaniem. Nie potwierdzono jednak odrębnego, aktualnego limitu prawnego UE wyłącznie dla kwasu mlekowego w załącznikach Rozporządzenia 1223/2009/WE.

Więcej o tym, jak stężenie wpływa na charakter działania: Stężenie ma znaczenie. Kwas mlekowy - jakie ma właściwości i zastosowanie?.

Pora dnia

Kwas mlekowy może być stosowany o dowolnej porze, jednak wyższe stężenia i formuły o wyraźnym działaniu złuszczającym częściej pojawiają się w pielęgnacji wieczornej. Uzasadnienie jest proste: alfa-hydroksykwasy mogą zwiększać wrażliwość skóry na promieniowanie UV, dlatego przy stosowaniu w dzień konieczna jest konsekwentna fotoprotekcja z zastosowaniem kremu z filtrem SPF 50+. Tylko przy aplikacji zalecanej dawki 2 mg/cm² krem zapewnia ochronę zgodną z deklaracją producenta - zbyt mała ilość może istotnie obniżać poziom ochrony, niezależnie od wysokiej wartości SPF na opakowaniu.

Po wieczornym stosowaniu formuł z kwasem mlekowym warto zadbać o nawilżenie i komfort skóry - dobrym uzupełnieniem może być na przykład NIGHT RECOVERY MASK z kompleksem aminokwasów, PCA 1% i kwasem hialuronowym 1%, która wspiera regenerację i nawilżenie skóry po kontakcie ze składnikami złuszczającymi.

Ciekawostka: Po 4 tygodniach stosowania alfa-hydroksykwasów obserwowano wzrost skłonności do rumienia o 18% oraz większą podatność na uszkodzenia komórkowe wywołane UV - efekt zanikał po około tygodniu od odstawienia. Dlatego fotoprotekcja jest zalecana nie tylko w trakcie kuracji, ale także przez tydzień po jej zakończeniu.

Bezpieczeństwo i ostrzeżenia

Brak klasyfikacji jako substancja niebezpieczna zgodnie z przepisami chemicznymi. Kwas mlekowy jest składnikiem o ugruntowanym profilu bezpieczeństwa w kosmetyce, jednak przy wyższych stężeniach i niskim pH może powodować pieczenie, zaczerwienienie lub przejściowe podrażnienie.

Fotowrażliwość i komfort stosowania

Tolerancja kwasu mlekowego zależy od pH formuły - praktyczny próg bezpieczeństwa dla kosmetyków konsumenckich to zwykle pH co najmniej 3,5, ponieważ niższe pH silniej zwiększa drażnienie niż samo podnoszenie stężenia. Trzy najlepiej podparte strategie poprawy tolerancji to podniesienie pH lub buforowanie, częściowa neutralizacja oraz łączenie z lipidami bariery, na przykład ceramidami.

Bezpieczeństwo stosowania kwasu mlekowego w ciąży i podczas karmienia piersią wymaga indywidualnej konsultacji - w materiale badawczym dla tego składnika widnieje adnotacja „wymaga konsultacji". W razie wątpliwości warto skontaktować się z kosmetolożką Veoli Botanica: konsultacje@veolibotanica.pl.

Przy łączeniu kwasu mlekowego z retinoidami istnieje racjonalne ryzyko kumulacji podrażnienia - oba składniki mogą drażnić skórę, dlatego nie zaleca się ich stosowania tego samego wieczoru. Dla połączeń z witaminą C lub niacynamidem brak wystarczających danych z badań bezpośrednio porównujących tolerancję - bezpieczniej zachować ostrożność przy łączeniu wielu składników złuszczających w jednej rutynie.

Więcej o doborze kwasów do skóry wrażliwej: Jaki kwas wybrać dla skóry suchej i wrażliwej? Poznaj odpowiedź ekspertki. Przegląd kategorii kwasów kosmetycznych: Rodzaje kwasów. Które powinnaś wypróbować w swojej pielęgnacji?.

Powrót do bazy składników

Powrót do wyszukiwarki składników

Źródła

Stiller i wsp. (1996) / Topical 8% glycolic acid and 8% L-lactic acid creams for the treatment of photodamaged skin. A double-blind vehicle-controlled clinical trial. Archives of Dermatology. / PubMed / [online] / https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/8651713/ / [dostęp: 30.06.2026]
Ditre i wsp. (1996) / Effects of alpha-hydroxy acids on photoaged skin: a pilot clinical, histologic, and ultrastructural study. Journal of the American Academy of Dermatology. / PubMed / [online] / https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/8642081/ / [dostęp: 30.06.2026]
Draelos i wsp. (2020) / A 14-day Controlled Study Assessing Qualitative Improvement with 15% Lactic Acid and Ceramides in Skin Moisturization and Desquamation. Journal of Clinical and Aesthetic Dermatology. / PubMed / [online] / https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/33178384/ / [dostęp: 30.06.2026]
Vilaplana i wsp. (1992) / Clinical and non-invasive evaluation of 12% ammonium lactate emulsion for the treatment of dry skin in atopic and non-atopic subjects. Acta Dermato-Venereologica. / PubMed / [online] / https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/1350137/ / [dostęp: 30.06.2026]
Rogers i wsp. (1989) / Comparative efficacy of 12% ammonium lactate lotion and 5% lactic acid lotion in the treatment of moderate to severe xerosis. Journal of the American Academy of Dermatology. / PubMed / [online] / https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/2808786/ / [dostęp: 30.06.2026]
Smith W P (1996) / Comparative effectiveness of alpha-hydroxy acids on skin properties. International Journal of Cosmetic Science. / PubMed / [online] / https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/19245467/ / [dostęp: 30.06.2026]
Schreml i wsp. (2012) / The impact of 10% α-hydroxy acid emulsion on skin pH. Skin Pharmacology and Physiology. / PubMed / [online] / https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/21912201/ / [dostęp: 30.06.2026]
Smith i wsp. (1996) / Effect of lactic acid isomers on keratinocyte ceramide synthesis, stratum corneum lipid levels and stratum corneum barrier function. Archives of Dermatological Research. / PubMed / [online] / https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/8818186/ / [dostęp: 30.06.2026]
Haddican i wsp. (2013) / Reduced burning and stinging associated with topical application of lactic acid 10% with strontium versus ammonium lactate 12%. Cutis. / PubMed / [online] / https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/23772434/ / [dostęp: 30.06.2026]
Ruan i wsp. (2025) / Lactate in skin homeostasis: metabolism, skin barrier, and immunomodulation. Frontiers in Immunology. / PubMed / [online] / https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/40046050/ / [dostęp: 30.06.2026]
Kadu i wsp. (2025) / 80% Lactic Acid Peel Versus 50% Glycolic Acid Peel for Melasma: A Randomised Clinical Trial. Indian Journal of Dermatology. / PubMed / [online] / https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/40487492/ / [dostęp: 30.06.2026]
Amichai i wsp. (2009) / A randomized, double-blind, placebo-controlled study to evaluate the efficacy in AD of liquid soap containing 12% ammonium lactate + 20% urea. Clinical and Experimental Dermatology. / PubMed / [online] / https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/19486056/ / [dostęp: 30.06.2026]
Li i wsp. (2024) / Topical retinoids: Novel derivatives, nano lipid-based carriers, and combinations to improve chemical instability and skin irritation. Journal of Cosmetic Dermatology. / PubMed / [online] / https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38952060/ / [dostęp: 30.06.2026]
Feng i wsp. (2024) / Lactic Acid Chemical Peeling in Skin Disorders. Clinical, Cosmetic and Investigational Dermatology. / PubMed / [online] / https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38682041/ / [dostęp: 30.06.2026]