Gluconolactone

Glukonolakton należy do polihydroksykwasów (PHA) - grupy kwasów eksfoliujących o większej masie cząsteczkowej niż klasyczne kwasy AHA. Ta różnica strukturalna sprawia, że cząsteczka wolniej penetruje naskórek, co przekłada się na łagodniejszy profil działania przy zachowaniu zdolności złuszczających. W środowisku kwaśnym - przy pH poniżej 4,5 - glukonolakton wspiera rozluźnianie wiązań między keratynocytami (komórkami warstwy rogowej), co ułatwia usuwanie martwych komórek z powierzchni skóry i poprawia jej gładkość.

Ten tekst przeczytasz w 5 minut.

Nazwa INCI

Gluconolactone. W literaturze surowcowej spotykana jest również nazwa Glucono Delta-Lactone (GDL) - obie formy odnoszą się do tego samego związku chemicznego.

Nazwa zwyczajowa

Kwas glukonolakton, glukonolakton

Funkcja w kosmetyku

składnik złuszczający (kwas PHA)
humektant
składnik kondycjonujący skórę
składnik chelatujący (wiąże jony metali)
regulator pH formulacji

Działanie kosmetyczne

Jednocześnie glukonolakton pełni funkcję humektantu - dzięki obecności wielu grup hydroksylowych wiąże wodę w warstwie rogowej naskórka, wspierając nawilżenie skóry. W badaniach aparaturowych wykazano, że po zastosowaniu glukonolaktonu poprawia się nawodnienie skóry, a jednocześnie obniża się przeznaskórkowa utrata wody (TEWL). W praktyce oznacza to, że złuszczanie nie musi odbywać się kosztem komfortu bariery naskórkowej.

W badaniach porównawczych glukonolakton wypadał korzystniej tolerancyjnie niż kwas glikolowy - po prowokacji drażniącej obserwowano niższy TEWL i mniejszy rumień w miejscach traktowanych glukonolaktonem. Dane in vitro wskazują również na właściwości antyoksydacyjne i zdolność chelatowania jonów metali, choć te efekty są słabiej udokumentowane w badaniach klinicznych na ludziach.

Cecha	Glukonolakton (PHA)	Kwas glikolowy (AHA)
Masa cząsteczkowa	Większa - wolniejsza penetracja	Mniejsza - szybsza penetracja
Profil tolerancji	Łagodniejszy - niższy TEWL i rumień w badaniach porównawczych	Może powodować większe podrażnienie przy wyższych stężeniach
Działanie nawilżające	Silne - liczne grupy hydroksylowe wiążą wodę	Słabsze w porównaniu z PHA
Optymalne pH formulacji	3,5–4,5 (HYDRA SOOTHING EXPERT, emulsje)	3,0–4,0

Ciekawostka: glukonolakton łączy w jednej cząsteczce dwie funkcje, które w klasycznej pielęgnacji wymagają osobnych składników aktywnych - złuszcza martwe komórki naskórka i jednocześnie wiąże wodę w warstwie rogowej, wspierając nawilżenie.

Zastosowanie

Pielęgnacja twarzy (HYDRA SOOTHING EXPERT, MATCHA POWER PEEL, TOUCH OF COMFORT, SAY HI-DRATION)
kosmetyki do oczyszczania (CLEANING ME SOFTLY, MATCHA FOAM CLEANSER)
produkty do pielęgnacji ciała
formulacje przeznaczone dla skóry wrażliwej i reaktywnej

Pozyskiwanie

Pochodzenie fermentacyjne. W przemyśle kosmetycznym glukonolakton jest wytwarzany głównie przez fermentację syropu glukozowego pochodzącego z kukurydzy. Proces ten prowadzą mikroorganizmy, a uzyskany glukono-delta-lakton jest następnie oczyszczany i stosowany jako surowiec kosmetyczny. Veoli Botanica jest marką 100% wegańską (PETA Approved, Fundacja Viva!) - glukonolakton stosowany w produktach marki pochodzi wyłącznie ze źródeł roślinno-fermentacyjnych.

Ciekawostka: ten sam związek - glukono-delta-lakton - jest stosowany w przemyśle spożywczym jako naturalny zakwaszacz i koagulant, między innymi przy produkcji tofu. W kosmetyce pełni zupełnie inną rolę, ale źródło surowca pozostaje to samo - fermentacja glukozy z kukurydzy.

Dopuszczalne stężenie

Dane z dokumentacji producenta surowca wskazują następujące typowe zakresy stosowania:

produkty pozostawiane na skórze (serum, emulsje) - 5–10% dla działania złuszczającego, 2–5% dla funkcji kondycjonującej
produkty zmywalne - 0,1–1% (głównie jako regulator pH)

Glukonolakton nie podlega ograniczeniom prawnym w Rozporządzeniu 1223/2009/WE dotyczącym kosmetyków - nie figuruje w aneksach substancji zakazanych ani ograniczonych.

Pora dnia

O dowolnej porze - rano lub wieczorem. Glukonolakton nie wykazuje właściwości fotouczulających w dostępnych badaniach. W modelu in vitro wykazano nawet ochronę przed uszkodzeniem wywołanym promieniowaniem UV, a w skórze ludzkiej nie zaobserwowano istotnego wzrostu komórek oparzenia słonecznego po zastosowaniu tego składnika. Niezależnie od tego codzienna fotoprotekcja pozostaje ważnym elementem rutyny pielęgnacyjnej - szczególnie przy regularnym stosowaniu składników złuszczających.

Ciekawostka: w odróżnieniu od wielu kwasów AHA glukonolakton w badaniach nie wykazywał właściwości fotouczulających - co nie oznacza rezygnacji z codziennej ochrony przeciwsłonecznej, ale sprawia, że jest wygodniejszy w codziennym stosowaniu bez ograniczeń co do pory dnia.

Bezpieczeństwo i ostrzeżenia

Brak klasyfikacji jako substancja niebezpieczna zgodnie z przepisami chemicznymi. Przegląd bezpieczeństwa CIR (Cosmetic Ingredient Review) obejmujący glukonolakton potwierdza obecność tego składnika w szerokim spektrum produktów kosmetycznych. W testach powtarzanej ekspozycji płatkowej u ludzi (HRIPT - Human Repeat Insult Patch Test) przeprowadzonych na produktach zawierających glukonolakton w różnych stężeniach nie odnotowano sygnału podrażnienia ani uczulenia, co wskazuje na niski udokumentowany potencjał uczulający. Nie wyklucza to jednak rzadkich reakcji indywidualnych.

W odniesieniu do stosowania w ciąży i podczas karmienia piersią dostępne dane nie wskazują na szczególne ryzyko, jednak nie przeprowadzono dedykowanych badań miejscowego stosowania w tych grupach. Z tego powodu bezpieczniejsze jest podejście ostrożne i konsultacyjne niż deklarowanie pełnego bezpieczeństwa.

Powrót do bazy składników

Powrót do wyszukiwarki składników

Źródła

Berardesca i wsp. (1997) / Berardesca i wsp. (1997). Alpha hydroxyacids modulate stratum corneum barrier function. British Journal of Dermatology / [online] / https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/9470910/ / [dostęp: 30.06.2026]
Hunt i wsp. (1992) / Hunt i wsp. (1992). A comparative study of gluconolactone versus benzoyl peroxide in the treatment of acne. Australasian Journal of Dermatology / [online] / https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1111/j.1440-0960.1992.tb00100.x?sid=nlm%3Apubmed / [dostęp: 30.06.2026]
Bernstein i wsp. (2004) / Bernstein i wsp. (2004). The polyhydroxy acid gluconolactone protects against ultraviolet radiation in an in vitro model of cutaneous photoaging. Dermatologic Surgery / [online] / https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/14756648/ / [dostęp: 30.06.2026]
Green i wsp. (2009) / Green i wsp. (2009). Clinical and cosmeceutical uses of hydroxyacids. Clinics in Dermatology / [online] / https://www.cidjournal.com/article/S0738-081X%2809%2900156-4/pdf / [dostęp: 30.06.2026]
Jarząbek-Perz i wsp. (2021) / Jarząbek-Perz i wsp. (2021). Corneometric evaluation of skin moisture after application of 10% and 30% gluconolactone. Skin Research and Technology / [online] / https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/33769633/ / [dostęp: 30.06.2026]
Jarząbek-Perz i wsp. (2023) / Jarząbek-Perz i wsp. (2023). Evaluation of the effects of 10% and 30% gluconolactone chemical peel on sebum, pH, and TEWL. Journal of Cosmetic Dermatology / [online] / https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/37335807/ / [dostęp: 30.06.2026]
Zerbinati i wsp. (2023) / Zerbinati i wsp. (2023). Investigation on the Biological Safety and Activity of a Gluconolactone-Based Lotion for Dermocosmetic Application. Pharmaceuticals / [online] / https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/37242438/ / [dostęp: 30.06.2026]
Peng i wsp. (2025) / Peng i wsp. (2025). Comparison of Efficacy and Willingness to a 5% Gluconolactone-Based Topical Serum and Intense Pulsed Light in Mild Erythema of Rosacea: A Paired Control Study. Journal of Cosmetic Dermatology / [online] / https://acneandrosacea.org/wp-content/uploads/2025/03/Peng-Y_J-Cosmet-Dermatol_2025-Mar.pdf / [dostęp: 30.06.2026]
CIR Expert Panel (2025) / CIR Expert Panel (2025). Safety Assessment of Glycolactones. Cosmetic Ingredient Review / [online] / https://www.cir-safety.org/sites/default/files/TR_Glycolactones_032022.pdf / [dostęp: 30.06.2026]
brak (2022) / Jungbunzlauer (2022). How to use Glucono-delta-Lactone in Personal Care. Jungbunzlauer / [online] / https://www.jungbunzlauer.com/wp-content/uploads/2025/06/JBL_FL_How_to_use_Glucono-delta-Lactone_in_Personal_Care_2022-071.pdf / [dostęp: 30.06.2026]
brak (2022) / Jungbunzlauer (2022). Glucono-delta-Lactone Product Card. Jungbunzlauer / [online] / https://www.jungbunzlauer.com/wp-content/uploads/2025/06/JBL-FL-PCAR-Product-Card-Glucono-delta-Lactone-2022-015.pdf / [dostęp: 30.06.2026]