Disodium Phosphate

Nazwa INCI

Fosforan disodowy (INCI: Disodium Phosphate) to składnik kosmetyczny z grupy nieorganicznych soli fosforanowych. W wykazie INCI występuje pod oficjalną nazwą Disodium Phosphate.

Warianty nazewnicze

W literaturze branżowej można spotkać także nazwę „disodium hydrogen orthophosphate", jednak w kosmetykach obowiązuje nazwa INCI Disodium Phosphate. Pokrewnym składnikiem opisanym w bazie jest Sodium Phosphate.

Nazwa zwyczajowa

Fosforan disodowy to składnik kosmetyczny stosowany głównie do stabilizacji pH formulacji.

Funkcja w kosmetyku

Fosforan disodowy pełni przede wszystkim funkcje technologiczne. W recepturze działa jako:

• regulator pH,

• składnik buforujący,

• substancja pomocnicza formulacji wodnych.

Nie jest klasyfikowany jako składnik aktywny o bezpośrednim działaniu pielęgnacyjnym. W odróżnieniu od niektórych innych fosforanów, takich jak pirofosforany czy heksametafosforany, nie przypisuje mu się pełnoprawnej funkcji chelatującej, choć może oddziaływać z jonami metali obecnymi w roztworze.

Działanie kosmetyczne

Mechanizm jego działania wynika z udziału w układzie buforowym fosforanów. Układ ten opiera się na równowadze między jonem diwodorofosforanowym (H₂PO₄⁻) i jonem wodorofosforanowym (HPO₄²⁻). Przy pKa około 6,8 pomaga stabilizować pH w pobliżu odczynu lekko kwaśnego do obojętnego, czyli w zakresie istotnym dla komfortu stosowania i trwałości formulacji.

Stabilne pH receptury:

• pomaga utrzymać łagodność gotowego produktu,

• pośrednio wspiera trwałość składników wrażliwych na zmiany odczynu,

• ogranicza ryzyko destabilizacji formuły w czasie przechowywania.

W praktyce ważniejszy od samej obecności fosforanu disodowego jest końcowy odczyn gotowego produktu. Badanie na modelu mysim pokazało, że bufor o pH bliskim 7 - po uszkodzeniu bariery naskórkowej - silniej zwiększał pH skóry, przeznaskórkową utratę wody (TEWL) i nasilenie stanu zapalnego niż bufory o bardziej kwaśnym odczynie. To wskazuje, że dla kondycji bariery skórnej kluczowe znaczenie ma pH całej formulacji.

Mechanizm buforowania

Układ buforowy to układ chemiczny, który pomaga utrzymać względnie stabilny odczyn receptury nawet wtedy, gdy w formule zachodzą drobne zmiany wpływające na pH. Dzięki temu produkt może zachowywać swoje właściwości przez cały okres użytkowania.

Zastosowanie

Fosforan disodowy może występować w różnych kategoriach kosmetyków, między innymi w:

• produktach do oczyszczania,

• produktach do pielęgnacji twarzy,

• produktach pozostawianych na skórze (leave-on),

• produktach spłukiwanych (rinse-off).

Jest stosowany wszędzie tam, gdzie stabilizacja pH receptury ma znaczenie dla trwałości, łagodności i powtarzalności działania gotowego produktu.

• Sodium Phosphate

• Sodium Polyphosphate

• Sodium Hydroxypropyl Starch Phosphate

• Phytic Acid

• Phytosphingosine

Pozyskiwanie

Fosforan disodowy jest składnikiem pochodzenia syntetycznego lub mineralnego. Otrzymuje się go przemysłowo z nieorganicznych związków fosforanowych w procesie neutralizacji kwasu fosforowego zasadą sodową.

W produktach Veoli Botanica relewantny jest wyłącznie wariant niezwierzęcy. Marka nie używa składników pochodzenia zwierzęcego, co jest zgodne z jej 100% wegańską polityką oraz certyfikatami PETA Approved i Fundacji Viva!.

Dopuszczalne stężenie

Dane obserwacyjne z przeglądu CIR wskazują następujące zakresy stosowania fosforanu disodowego w kosmetykach:

• 0,000054–1,2% w produktach pozostawianych na skórze,

• 0,000055–2,9% w produktach spłukiwanych.

Są to wartości obserwacyjne z danych zebranych przez CIR, a nie uniwersalne rekomendacje technologiczne producenta surowca. W dostępnych materiałach nie wskazano osobnego limitu prawnego właściwego wyłącznie dla fosforanu disodowego w kosmetykach na rynku Unii Europejskiej. Obowiązuje więc ogólna zasada oceny bezpieczeństwa gotowego produktu i jego raportu bezpieczeństwa.

Pora dnia

Produkty zawierające fosforan disodowy można stosować rano i wieczorem. Składnik pełni głównie funkcję technologiczną i w dostępnych źródłach nie jest wiązany z fotouczuleniem ani z określoną porą aplikacji.

Bezpieczeństwo i ostrzeżenia

Przegląd CIR dotyczący kwasu fosforowego i jego soli wskazuje, że grupa ta jest uznawana za bezpieczną w aktualnych praktykach stosowania, pod warunkiem że gotowa formulacja nie działa drażniąco.

Brak klasyfikacji fosforanu disodowego jako substancji niebezpiecznej zgodnie z zakresem danych uwzględnionych w dostarczonych materiałach. Na tle innych fosforanów w kosmetykach pełni on głównie funkcję technologiczną i zwykle występuje w niskich stężeniach.

Zbyt zasadowy odczyn gotowego produktu może niekorzystnie wpływać na barierę skórną, ale nie oznacza to, że każda formulacja zawierająca fosforan disodowy ma taki odczyn. Końcowe pH zależy od całej receptury, a nie od pojedynczego składnika buforującego.

Ciąża i karmienie piersią

Fosforan disodowy pełni w kosmetykach funkcję technologiczną i zwykle występuje w niskich stężeniach. Ocenę bezpieczeństwa stosowania produktów kosmetycznych w ciąży i podczas karmienia piersią przeprowadza się na poziomie gotowego produktu i jego pełnej formulacji. W razie wątpliwości warto skonsultować się z lekarzem lub położną.

Powrót do bazy składników

Powrót do wyszukiwarki składników

Źródła

1. Johnson i wsp. (2021) / Safety Assessment of Phosphoric Acid and Its Salts as Used in Cosmetics / International Journal of Toxicology / [online] / https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/34259064/ / [dostęp: 30.06.2026]

2. StatPearls/NCBI / Physiology, Phosphate / NCBI Bookshelf / [online] / https://www.ncbi.nlm.nih.gov/sites/books/NBK560925/ / [dostęp: 30.06.2026]

3. Ferreira i wsp. (2015) / (Un)suitability of the use of pH buffers in biological, biochemical and environmental studies and their interaction with metal ions – a review / RSC Advances / [online] / https://pubs.rsc.org/en/content/articlelanding/2015/ra/c4ra15453c / [dostęp: 30.06.2026]

4. Zbacnik i wsp. (2017) / Role of Buffers in Protein Formulations / Journal of Pharmaceutical Sciences / [online] / https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/27894967/ / [dostęp: 30.06.2026]

5. Proksch i wsp. (2019) / Influence of Buffers of Different pH and Composition on the Murine Skin Barrier, Epidermal Proliferation, Differentiation, and Inflammation / Skin Pharmacology and Physiology / [online] / https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/31533120/ / [dostęp: 30.06.2026]

6. Nugrahadi i wsp. (2023) / Designing Formulation Strategies for Enhanced Stability of Therapeutic Peptides in Aqueous Solutions: A Review / Pharmaceutics / [online] / https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/36986796/ / [dostęp: 30.06.2026]

7. European Commission / Cosmetic ingredient database / European Commission / [online] / https://single-market-economy.ec.europa.eu/sectors/cosmetics/cosmetic-ingredient-database_en?prefLang=hr / [dostęp: 30.06.2026]

8. USGS / Review of Phosphorus Control Measures in the United States and Their Effects on Water Quality / U.S. Geological Survey / [online] / https://pubs.usgs.gov/wri/wri994007/ / [dostęp: 30.06.2026]

9. Wilson i wsp. (1988) / In vivo transepidermal water loss and skin surface hydration in assessment of moisturization and soap effects / International Journal of Cosmetic Science / [online] / https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/19456923/ / [dostęp: 30.06.2026]