Citrus Limon Peel Extract
Ekstrakt ze skórki cytryny to surowiec roślinny o złożonym profilu chemicznym, którego skład, a tym samym aktywność, zależy w dużej mierze od metody pozyskiwania. We frakcji olejkowej dominuje limonen, czyli monoterpen stanowiący orientacyjnie 60–70% składu olejku, natomiast frakcje wodno-alkoholowe są bogatsze we flawonoidy, w tym hesperydynę. To właśnie flawonoidy odpowiadają za potencjał przeciwutleniający składnika: pomagają neutralizować wolne rodniki i wspierają ochronę komórek naskórka przed skutkami stresu oksydacyjnego. Aktywność antyoksydacyjna została potwierdzona w testach laboratoryjnych wychwytywania wolnych rodników (DPPH), choć wyniki silnie zależą od typu ekstraktu i zastosowanego rozpuszczalnika.
Nazwa INCI
Citrus Limon Peel Extract
Nazwa zwyczajowa
Ekstrakt ze skórki cytryny
Funkcja w kosmetyku
składnik przeciwutleniający
składnik kondycjonujący
składnik rozjaśniający
Działanie kosmetyczne
W kontekście wyrównywania kolorytu skóry ekstrakt ze skórki cytryny wykazuje potencjał mechanistyczny. Związki obecne w skórkach cytrusowych, takie jak nobiletyna, mogą hamować aktywność tyrozynazy, czyli enzymu kluczowego w procesie powstawania melaniny. Warto jednak zaznaczyć, że dotychczas nie opublikowano wiarygodnych badań klinicznych u ludzi, które potwierdzałyby efekt rozjaśniający standaryzowanego ekstraktu ze skórki cytryny mierzony zmianą wskaźników pigmentacji skóry. Działanie rozjaśniające pozostaje więc na poziomie danych mechanistycznych, a nie klinicznych.
Składnik wykazuje również właściwości przeciwbakteryjne. Limonen zwiększa przepuszczalność błon komórkowych bakterii, co przy wyższych stężeniach prowadzi do ich lizy. W badaniach laboratoryjnych olejek z cytryny działał bakteriobójczo wobec szczepów Gram-dodatnich i Gram-ujemnych. Ekstrakt bywa też stosowany w formulacjach przeznaczonych dla skóry tłustej, mieszanej i skłonnej do niedoskonałości, ponieważ może wspierać komfort skóry i poprawiać odbiór jej tekstury.
| Właściwość | Mechanizm | Poziom dowodów |
| Działanie przeciwutleniające | Neutralizacja wolnych rodników przez flawonoidy, w tym hesperydynę | Testy laboratoryjne (DPPH) |
| Potencjał rozjaśniający | Hamowanie tyrozynazy przez nobiletynę | Dane mechanistyczne, brak badań klinicznych u ludzi |
| Aktywność przeciwbakteryjna | Uszkodzenie błon komórkowych przez limonen | Testy laboratoryjne (MIC) |
| Wsparcie formulacyjne dla skór z nadmiarem sebum | Działanie kondycjonujące i odświeżające | Obserwacje formulacyjne |
Ciekawostka: Ekstrakt ze skórki cytryny nie jest chemicznie jednym, stałym składnikiem. W zależności od sposobu pozyskiwania, na przykład ekstrakcji etanolowej, wodnej czy z użyciem rozpuszczalników głęboko eutektycznych, zmienia się zarówno profil związków aktywnych, jak i profil bezpieczeństwa surowca, w tym zawartość furanokumaryn odpowiedzialnych za ryzyko fotouczulenia.
Zastosowanie
produkty do oczyszczania
produkty do pielęgnacji ciała
preparaty do włosów i skóry głowy
Pozyskiwanie
Składnik pochodzenia roślinnego. Ekstrakt pozyskiwany jest ze skórki owoców cytryny zwyczajnej (Citrus limon) metodami ekstrakcji rozpuszczalnikowej, najczęściej etanolowej lub wodno-alkoholowej, tłoczenia na zimno w przypadku frakcji olejkowej albo z użyciem nowoczesnych technik, takich jak naturalne rozpuszczalniki głęboko eutektyczne. Wybór metody ekstrakcji ma bezpośredni wpływ na skład chemiczny gotowego surowca, w tym na zawartość furanokumaryn i alergenów.
Veoli Botanica jest marką w 100% wegańską (PETA Approved, Fundacja Viva!) i stosuje wyłącznie składniki pochodzenia roślinnego, biotechnologicznego lub syntetycznego.
Ciekawostka: Profil alergenny i fototoksyczny ekstraktu ze skórki cytryny zależy od rodzaju zastosowanej ekstrakcji, a nie od samej nazwy INCI na opakowaniu. Dwa produkty z identycznym zapisem „Citrus Limon Peel Extract" w składzie mogą mieć istotnie różną zawartość furanokumaryn.
Dopuszczalne stężenie
Zgodnie z raportem CIR (Cosmetic Ingredient Review, 2021) dotyczącym składników pochodzących ze skórek cytrusowych, zgłoszone zakresy stosowania Citrus Limon Peel Extract w kosmetykach wynoszą:
produkty niespłukiwane (leave-on): 0,000005–0,14%
produkty spłukiwane (rinse-off): 0,000008–0,057%
Raport CIR wskazuje jednocześnie, że produkty niespłukiwane ze składnikami ze skórek cytrusowych powinny utrzymywać poziom 5-MOP (bergaptenu) poniżej 0,0015% (15 ppm), co stanowi kluczowy limit bezpieczeństwa związany z ryzykiem fototoksyczności.
Pora dnia
Składnik może być stosowany zarówno rano, jak i wieczorem. Przy formulacjach niespłukiwanych trzeba jednak uwzględnić potencjalną zawartość furanokumaryn, w tym bergaptenu, czyli związków zwiększających wrażliwość skóry na promieniowanie UVA. Po aplikacji produktu z tym składnikiem wskazana jest codzienna fotoprotekcja, a przy wyższej ekspozycji słonecznej także ostrożność w kontakcie ze słońcem tego samego dnia. Odczyn fototoksyczny po kontakcie z furanokumarynami cytrusowymi i ekspozycji na UVA rozwija się zwykle w ciągu 24–72 godzin, po czym może pozostać przebarwienie pozapalne.
Ciekawostka: Zmienność zawartości bergaptenu w olejkach cytrynowych jest duża - w badaniach odnotowano zakres 4–87 ppm. To oznacza, że ryzyko fotouczulenia nie jest jednakowe dla każdego produktu z tym składnikiem i zależy od jakości surowca oraz kontroli producenta.
Bezpieczeństwo i ostrzeżenia
Brak klasyfikacji jako substancja niebezpieczna zgodnie z przepisami chemicznymi.
Raport CIR (2021) ocenia bezpieczeństwo stosowania składników ze skórek cytrusowych jako akceptowalne, pod warunkiem że formulacja jest niedrażniąca i niesensybilizująca oraz że poziom 5-MOP w produktach niespłukiwanych nie przekracza 15 ppm.
Ekstrakt ze skórki cytryny zawiera limonen, związek, który sam w sobie jest słabym alergenem, ale w wyniku utlenienia tworzy nadtlenki limonenu o istotnym potencjale uczulającym. W badaniach testów płatkowych (patch test) na grupie 6719 osób z zapaleniem skóry dodatnie reakcje na nadtlenki limonenu (Lim-OOH) odnotowano u 1,6% badanych. Limonen podlega obowiązkowi deklarowania na etykiecie zgodnie z Rozporządzeniem 1223/2009/WE, jeśli jego stężenie przekracza określone progi.
Ze względu na potencjalną zawartość furanokumaryn składnik może wywoływać reakcje fototoksyczne po ekspozycji na promieniowanie UVA. Po aplikacji produktu z tym składnikiem zalecana jest fotoprotekcja.
Powrót do bazy składników
Źródła
Ben Hsouna i wsp. (2023) / Ben Hsouna i wsp. (2023). In Vitro Screening of Antimicrobial and Anti-Coagulant Activities, ADME Profiling, and Molecular Docking Study of Citrus limon L. and Citrus paradisi L. Cold-Pressed Volatile Oils. Pharmaceuticals / [online] / https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10748103/ / [dostęp: 30.06.2026]
Boussaada i wsp. (2020) / Boussaada i wsp. (2020). Citrus limon (Lemon) Phenomenon—A Review of the Chemistry, Pharmacological Properties, Applications in the Modern Pharmaceutical, Food, and Cosmetics Industries, and Biotechnological Studies. Plants / [online] / https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7020168/ / [dostęp: 30.06.2026]
Naganuma i wsp. (1985) / Naganuma i wsp. (1985). A study of the phototoxicity of lemon oil. Archives of Dermatological Research / [online] / https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/4096528/ / [dostęp: 30.06.2026]
Rahman i wsp. (2014) / Rahman i wsp. (2014). Quantitative estimation of hesperidin by HPTLC in different varieties of citrus peels. Asian Pacific Journal of Tropical Biomedicine / [online] / https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3929787/ / [dostęp: 30.06.2026]
Goulas i Manganaris (2017) / Goulas i Manganaris (2017). Characterization of phenolic profile and antioxidant capacity of different fruit part from lemon (Citrus limon Burm.) cultivars. Journal of Food Science and Technology / [online] / https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC5380627/ / [dostęp: 30.06.2026]
Sasaki i wsp. (2002) / Sasaki i wsp. (2002). Nobiletin as a tyrosinase inhibitor from the peel of Citrus fruit. Biological & Pharmaceutical Bulletin / [online] / https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/12081153/ / [dostęp: 30.06.2026]
Yang i wsp. (2023) / Yang i wsp. (2023). Inhibition of Melanogenesis by Essential Oils from the Citrus Cultivars Peels. International Journal of Molecular Sciences / [online] / https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9962211/ / [dostęp: 30.06.2026]
Al-Owaisi i wsp. (2023) / Al-Owaisi i wsp. (2023). Response Surface Optimization for the Enhancement of the Extraction of Bioactive Compounds from Citrus limon Peel. Molecules / [online] / https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10451340/ / [dostęp: 30.06.2026]
Hamad i wsp. (2023) / Hamad i wsp. (2023). Investigation of antioxidant and antibacterial effects of citrus fruits peels extracts using different extracting agents: Phytochemical analysis with in silico studies. Heliyon / [online] / https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10126929/ / [dostęp: 30.06.2026]
CIR (2021) / CIR (2021). Safety Assessment of Citrus Peel-Derived Ingredients as Used in Cosmetics. International Journal of Toxicology / [online] / https://www.cir-safety.org/sites/default/files/cpeels062016tent.pdf / [dostęp: 30.06.2026]
Ferhat i wsp. (2016) / Ferhat i wsp. (2016). Comparison of heat and mass transfer of different microwave-assisted extraction methods of essential oil from Citrus limon (Lisbon variety) peel. International Journal of Food Science & Technology / [online] / https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4708660/ / [dostęp: 30.06.2026]
Fadli i wsp. (2017) / Fadli i wsp. (2017). Chemical Composition and Radical Scavenging Activity of Citrus Limon Peel Essential Oil. Oriental Journal of Chemistry / [online] / https://www.orientjchem.org/pdf/vol33no1/OJC_Vol33_No1_p_458-461.pdf / [dostęp: 30.06.2026]
Alperth i wsp. (2025) / Alperth i wsp. (2025). Coumarins in the Flavedo of Citrus limon Varieties—Ethanol and Natural Deep Eutectic Solvent Extractions With HPLC-DAD Quantification. Phytochemical Analysis / [online] / https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC12129719/ / [dostęp: 30.06.2026]
Sun, Rong (2024) / Sun, Rong (2024). D-Limonene: Promising and Sustainable Natural Bioactive Compound. Applied Sciences / [online] / https://www.mdpi.com/2076-3417/14/11/4605 / [dostęp: 30.06.2026]
Kouadri i wsp. (2023) / Kouadri i wsp. (2023). Chemical Composition and Antibacterial Activity of Citrus Peels Essential Oils Against Multidrug-Resistant Bacteria: A Comparative Study. Journal of Herbal Medicine / [online] / https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S221080332300177X / [dostęp: 30.06.2026]
Sukakul i wsp. (2022) / Sukakul i wsp. (2022). Contact allergy to oxidized linalool and oxidized limonene: Patch testing in consecutive patients with dermatitis. Contact Dermatitis / [online] / https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/34561893/ / [dostęp: 30.06.2026]
Botvid i wsp. (2026) / Botvid i wsp. (2026). Ten Years of Patch Testing to Hydroperoxides of Limonene and Linalool: Prevalence, Patterns and Clinical Insights. Contact Dermatitis / [online] / https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC13070720/ / [dostęp: 30.06.2026]
Bennike i wsp. (2019) / Bennike i wsp. (2019). Allergic contact dermatitis caused by hydroperoxides of limonene and dose-response relationship—A repeated open application test (ROAT) study. Contact Dermatitis / [online] / https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/30378136/ / [dostęp: 30.06.2026]
Levine i wsp. (1989) / Levine i wsp. (1989). The effects of bergapten and sunlight on cutaneous pigmentation. Archives of Dermatology / [online] / https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/2528331/ / [dostęp: 30.06.2026]
DeLeo i wsp. (2024) / DeLeo i wsp. (2024). Photopatch testing: Clinical characteristics, test results, and final diagnoses from the North American Contact Dermatitis Group, 2009-2020. Contact Dermatitis / [online] / https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/39169428/ / [dostęp: 30.06.2026]
Codeço i wsp. (2023) / Codeço i wsp. (2023). Shedding a light on the importance of photopatch testing: A 12-year experience in a dermatology unit. Contact Dermatitis / [online] / https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/36807918/ / [dostęp: 30.06.2026]