Citronellol
Cytronellol to monoterpenowy alkohol o łagodnym, różano-cytrusowym zapachu. W kosmetykach pełni przede wszystkim funkcję zapachową: nadaje formule kwiatową nutę i pomaga maskować naturalny zapach pozostałych surowców. Nie jest składnikiem pielęgnującym, dlatego jego rola dotyczy głównie odbioru sensorycznego produktu.
Nazwa INCI
Citronellol
Nazwa zwyczajowa
Cytronellol
Funkcja w kosmetyku
Środek maskujący zapach
Działanie kosmetyczne
Z perspektywy bezpieczeństwa ważne jest to, że cytronellol należy do grupy substancji zapachowych o potencjale uczulającym. Po kontakcie z powietrzem może ulegać autooksydacji, czyli samoistnemu utlenianiu. Wtedy powstają nadtlenki - utlenione pochodne, które łatwiej wiążą się z białkami skóry i mogą uruchamiać opóźnioną reakcję alergiczną. W badaniu IVDK obejmującym 21 325 pacjentów dermatologicznych odsetek uczuleń na cytronellol wyniósł 0,5%, a forma utleniona częściej dawała dodatnie wyniki w testach płatkowych niż forma oczyszczona.
Cytronellol jest też częstym składnikiem kompozycji zapachowych. W analizie 300 produktów dostępnych w Wielkiej Brytanii pojawiał się na etykiecie w 48% przypadków.
| Cecha | Opis |
| Kategoria | Składnik zapachowy (alergen zapachowy) |
| Mechanizm uczulenia | Autooksydacja → nadtlenki cytronellolu → haptenizacja |
| Częstość uczuleń (IVDK) | 0,5% wśród pacjentów dermatologicznych |
| Obecność w produktach handlowych | 48% analizowanych produktów (Wielka Brytania) |
| Obowiązek oznakowania (UE) | Tak - powyżej 0,001% w produktach pozostających na skórze, powyżej 0,01% w produktach spłukiwanych |
Zastosowanie
Perfumy i wody toaletowe
Balsamy do ciała, np. LIPID SOLVE BODY
Dezodoranty, np. SHIELD ME DAILY
Produkty do pielęgnacji twarzy
Produkty do higieny osobistej, w tym mydła i żele pod prysznic, np. SALIC HERO BODY
Pozyskiwanie
Cytronellol występuje naturalnie w olejkach eterycznych wielu roślin, między innymi w olejku różanym, geraniowym i cytronellowym. W przemyśle kosmetycznym wykorzystuje się wariant roślinny oraz syntetyczny, otrzymywany z pokrewnych terpenów.
Veoli Botanica jest marką 100% wegańską i nie stosuje składników pochodzenia zwierzęcego w żadnym ze swoich produktów.
Dopuszczalne stężenie
Przepisy Unii Europejskiej, w tym rozporządzenie (WE) nr 1223/2009 oraz rozporządzenie Komisji (UE) 2023/1545, nie określają maksymalnego dopuszczalnego stężenia cytronellolu w kosmetykach. Regulują natomiast obowiązek jego indywidualnego oznaczenia w wykazie składników po przekroczeniu:
0,001% w produktach pozostających na skórze,
0,01% w produktach spłukiwanych.
Brak odrębnej opinii SCCS wyznaczającej osobny limit stężenia wyłącznie dla cytronellolu.
Pora dnia
Cytronellol jako składnik zapachowy nie ma ograniczeń dotyczących pory stosowania - produkty go zawierające mogą być używane zarówno rano, jak i wieczorem.
Bezpieczeństwo i ostrzeżenia
Cytronellol w Unii Europejskiej należy do alergenów zapachowych wymagających indywidualnego oznakowania na etykiecie kosmetyku. Obowiązek ten wynika z jego potencjału uczulającego opisanego w badaniach epidemiologicznych i klinicznych.
Nie ma odrębnego przepisu UE, który zakazywałby stosowania cytronellolu w kosmetykach przeznaczonych dla kobiet w ciąży, karmiących piersią lub dzieci. Jednocześnie dostępne regulacje nie traktują go jako składnika z osobnym, szczególnym potwierdzeniem bezpieczeństwa w tych grupach.
Reakcje skórne
Osoby z potwierdzoną nadwrażliwością na substancje zapachowe mogą reagować na cytronellol alergicznym kontaktowym zapaleniem skóry, objawiającym się zaczerwienieniem, świądem lub obrzękiem w miejscu kontaktu. W przypadku podejrzenia uczulenia na składniki zapachowe zaleca się wykonanie testu płatkowego pod kontrolą dermatolożki.
Powrót do bazy składników
Źródła
European Parliament and the Council (2009) / Regulation (EC) No 1223/2009 on cosmetic products. Official Journal of the European Union / [online] / https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX%3A02009R1223-20190617 / [dostęp: 30.06.2026]
European Commission (2023) / Commission Regulation (EU) 2023/1545 amending Regulation (EC) No 1223/2009 as regards labelling of fragrance allergens in cosmetic products. Official Journal of the European Union / [online] / https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/ALL/?uri=CELEX%3A32023R1545 / [dostęp: 30.06.2026]
Hagvall i wsp. (2020) / Patch testing with purified and oxidized citronellol. Contact Dermatitis / [online] / https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1111/cod.13654 / [dostęp: 30.06.2026]
Schnuch i wsp. (2007) / Sensitization to 26 fragrances to be labelled according to current European regulation. Results of the IVDK and review of the literature. Contact Dermatitis / [online] / https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/17577350/ / [dostęp: 30.06.2026]
Rastogi i wsp. (1996) / Natural ingredients based cosmetics. Content of selected fragrance sensitizers. Contact Dermatitis / [online] / https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/8879930/ / [dostęp: 30.06.2026]
Diepgen i wsp. (2015) / Prevalence of fragrance contact allergy in the general population of five European countries: a cross-sectional study. British Journal of Dermatology / [online] / https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/bjd.14151 / [dostęp: 30.06.2026]
Frosch i wsp. (1995) / Patch testing with fragrances: results of a multicenter study of the European Environmental and Contact Dermatitis Research Group with 48 frequently used constituents of perfumes. Contact Dermatitis / [online] / https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/8565489/ / [dostęp: 30.06.2026]
Frosch i wsp. (2005) / Patch testing with a new fragrance mix detects additional patients sensitive to perfumes and missed by the current fragrance mix. Contact Dermatitis / [online] / https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.0105-1873.2005.00565.x / [dostęp: 30.06.2026]
European Commission (2012) / How can fragrance substance become skin allergens? European Commission layman summary of SCCS opinion on fragrance allergens in cosmetic products. European Commission / [online] / https://ec.europa.eu/health/scientific_committees/opinions_layman/perfume-allergies/en/l-3/3-becoming-allergens.htm / [dostęp: 30.06.2026]
Gilpin i wsp. (2010) / In vitro human skin penetration of geraniol and citronellol. Dermatitis / [online] / https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/20137738/ / [dostęp: 30.06.2026]
Liu i Zhu (2019) / Determination of 27 fragrances in cosmetics and perfume raw materials by gas chromatography-mass spectrometry. Se Pu / [online] / https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/31642309/ / [dostęp: 30.06.2026]
European Commission (2012) / Conclusion: are the current European regulations on fragrance allergens adequate? European Commission layman summary of SCCS opinion on fragrance allergens in cosmetic products. European Commission / [online] / https://ec.europa.eu/health/scientific_committees/opinions_layman/perfume-allergies/en/l-2/7-are-regulations-adequate.htm / [dostęp: 30.06.2026]
ECHA (2023) / Citronellol — Registration Dossier. European Chemicals Agency / [online] / https://echa.europa.eu/registration-dossier/-/registered-dossier/14242/7/6/1 / [dostęp: 30.06.2026]
Lu i wsp. (2021) / Quantitative analysis of fragrance allergens in various matrixes of cosmetics by liquid-liquid extraction and GC-MS. Journal of Food and Drug Analysis / [online] / https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/35649135/ / [dostęp: 30.06.2026]
Buckley, D A (2007) / Fragrance ingredient labelling in products on sale in the U.K. British Journal of Dermatology / [online] / https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/17573873/ / [dostęp: 30.06.2026]
Rastogi i wsp. (2001) / Fragrance chemicals in domestic and occupational products. Contact Dermatitis / [online] / https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/11683833/ / [dostęp: 30.06.2026]
Botvid i wsp. (2024) / Contact sensitization to fragrance mix I and fragrance mix II among European dermatitis patients: A systematic review. Contact Dermatitis / [online] / https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38945918/ / [dostęp: 30.06.2026]
PubChem (2026) / Citronellol. PubChem / [online] / https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/Citronellol / [dostęp: 30.06.2026]
Moore i wsp. (2025) / Terpene Hydroperoxides as Lipid Peroxidation Inducers: Biomimetic and HaCaT Cell Studies in Allergic Contact Dermatitis. Contact Dermatitis / [online] / https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/40312052/ / [dostęp: 30.06.2026]