Citric Acid

Kwas cytrynowy należy do rodziny kwasów alfa-hydroksylowych (AHA) i w formulacjach kosmetycznych pełni przede wszystkim rolę technologiczną - stabilizuje pH produktu, tworzy układy buforujące i wiąże jony metali (chelatacja), co pomaga utrzymać trwałość, klarowność i przewidywalność całej formuły. Właśnie ta zdolność do wiązania jonów metali pośrednio wspiera również stabilność innych składników aktywnych - w badaniach wykazano na przykład, że połączenie kwasu cytrynowego z kwasem winowym i tokoferolem w formulacji z witaminą C poprawiało stabilność i ograniczało degradację askorbinianu.

Ten tekst przeczytasz w 5 minut.

Nazwa INCI

Citric Acid. Spotykany również w formie soli: Sodium Citrate, Potassium Citrate, Citric Acid Monohydrate.

Nazwa zwyczajowa

Kwas cytrynowy.

Funkcja w kosmetyku

Regulator pH
Składnik buforujący
środek chelatujący (wiążący jony metali)
Składnik kondycjonujący

Działanie kosmetyczne

Jako AHA kwas cytrynowy może również wspierać proces odnowy naskórka, choć jego potencjał złuszczający jest skromniejszy niż kwasu glikolowego czy mlekowego przy porównywalnych stężeniach. Siła tego efektu zależy nie tylko od stężenia samego kwasu, ale przede wszystkim od pH całej formulacji - im niższe pH, tym intensywniejsza odnowa naskórka, ale jednocześnie wyższe ryzyko podrażnienia. Praktyczny kompromis dla regularnego stosowania lokuje się zwykle w obszarze umiarkowanie kwaśnym, orientacyjnie pH 3,5–5.

W starszym badaniu klinicznym aplikacja preparatu z 20% kwasem cytrynowym przez 3 miesiące wiązała się ze wzrostem grubości żywego naskórka i poziomu glikozaminoglikanów (GAG) - cząsteczek odpowiedzialnych za wiązanie wody w skórze. Nie zidentyfikowano jednak randomizowanego badania klinicznego oceniającego sam kwas cytrynowy jako pojedynczy składnik wspierający redukcję widoczności przebarwień.

Rola w formulacji	Mechanizm	Typowy efekt
Regulator pH	Obniża i stabilizuje pH produktu	Przewidywalne środowisko dla składników aktywnych
Środek chelatujący	Wiąże jony metali (Fe, Cu)	Ochrona koloru, klarowności i trwałości formuły
Składnik buforujący	Utrzymuje stałe pH mimo rozcieńczenia	Stabilność formuły w czasie użytkowania
AHA (złuszczanie)	Osłabia wiązania między korneocytami	Wspieranie odnowy naskórka (efekt zależny od pH i stężenia)

Ciekawostka: kwas cytrynowy w kosmetykach częściej „pracuje w tle" niż na pierwszym planie - jego główna wartość polega na stabilizowaniu pH i wiązaniu jonów metali, dzięki czemu inne składniki aktywne w formule zachowują skuteczność przez cały okres przydatności produktu.

Zastosowanie

Produkty do pielęgnacji twarzy (kremy, serum, toniki - np. TOUCH OF BALANCE, peelingi - np. GLASS SKIN POWER PEEL)
Kosmetyki do oczyszczania (żele, pianki - np. MATCHA FOAM CLEANSER, emulsje myjące - np. MAKE IT CLEAR)
Produkty do ciała (balsamy, żele pod prysznic)
Kosmetyki do włosów i skóry głowy (HAIRS THE SECRET jako szampon, LET ME GLOW jako odżywka)
Makijaż (DROP OF PERFECTION jako krem BB)

Ciekawostka: w porównaniu z innymi AHA - kwasem glikolowym i mlekowym - kwas cytrynowy wykazuje słabszy potencjał złuszczający przy równomolowych stężeniach, dlatego w formulacjach peelingowych bywa stosowany raczej jako składnik uzupełniający mieszaniny kwasowe niż jako samodzielny kwas eksfoliacyjny.

Pozyskiwanie

Kwas cytrynowy otrzymywany jest przemysłowo metodą fermentacji mikrobiologicznej - najczęściej z udziałem grzyba Aspergillus niger, który przetwarza substraty cukrowe, na przykład melasę, w kwas cytrynowy. Jest to proces biotechnologiczny, niezwiązany z surowcami pochodzenia zwierzęcego. Veoli Botanica jako marka 100% wegańska (certyfikaty PETA Approved i Fundacja Viva!) stosuje wyłącznie składniki niezwierzęce.

Dopuszczalne stężenie

Ocena bezpieczeństwa CIR wskazuje, że kwas cytrynowy jest stosowany w kosmetykach w różnych zakresach zależnych od funkcji formulacyjnej i typu produktu. W przywoływanych danych rynkowych odnotowano użycie:

do 4% w produktach pozostawianych na skórze,
do 10% w produktach zmywalnych,
do 39% w produktach rozcieńczanych do kąpieli.

Kwas cytrynowy nie podlega osobnemu limitowi prawnemu w Rozporządzeniu 1223/2009/WE dotyczącym kosmetyków. W praktyce bezpieczeństwo jego stosowania zależy od funkcji składnika, stężenia oraz pH całej formulacji.

Pora dnia

O dowolnej porze. W funkcji regulatora pH i środka chelatującego kwas cytrynowy nie wpływa na wrażliwość skóry na promieniowanie. Przy wyższych stężeniach pełniących funkcję złuszczającą, na przykład w MATCHA POWER PEEL, zalecane jest stosowanie fotoprotekcji następnego dnia, ponieważ AHA mogą zwiększać wrażliwość skóry na UV.

Ciekawostka: w jednym z modeli badawczych aplikacja kwasu cytrynowego dwa razy dziennie przez 4 dni nie wywołała istotnej reakcji drażniącej - co potwierdza, że w typowych stężeniach kosmetycznych składnik ten jest dobrze tolerowany przez skórę.

Bezpieczeństwo i ostrzeżenia

Brak klasyfikacji jako substancja niebezpieczna zgodnie z przepisami chemicznymi. Ocena bezpieczeństwa CIR (Cosmetic Ingredient Review) z 2014 roku potwierdza bezpieczeństwo stosowania kwasu cytrynowego w kosmetykach w aktualnie stosowanych stężeniach i zastosowaniach.

Przy wyższych stężeniach i niskim pH formulacji możliwe jest przejściowe uczucie szczypania lub pieczenia - jest to typowa reakcja skóry na środowisko kwaśne, a nie objaw uczulenia. Skóra wrażliwa i skóra z cechami atopowymi reaguje silniej na bodźce drażniące, dlatego w tych przypadkach kwas cytrynowy powinien raczej pełnić rolę regulatora pH lub łagodnego składnika pomocniczego niż składnika złuszczającego w wysokim stężeniu.

Powrót do bazy składników

Powrót do wyszukiwarki składników

Źródła

Fiume i wsp. / Safety Assessment of Citric Acid, Inorganic Citrate Salts, and Alkyl Citrate Esters as Used in Cosmetics / International Journal of Toxicology / [online] / https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/24861367/ / [dostęp: 21.04.2026]
Bernstein i wsp. / Citric acid increases viable epidermal thickness and glycosaminoglycan content of sun-damaged skin / Dermatologic Surgery / [online] / https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/9256916/ / [dostęp: 21.04.2026]
Smith, W. P. / Comparative effectiveness of alpha-hydroxy acids on skin properties / International Journal of Cosmetic Science / [online] / https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/19245467/ / [dostęp: 21.04.2026]
Schliemann-Willers i wsp. / Fruit acids do not enhance sodium lauryl sulphate-induced cumulative irritant contact dermatitis in vivo / Acta Dermato-Venereologica / [online] / https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/16040403/ / [dostęp: 21.04.2026]
Shelke i wsp. / Understand the Stabilization Engineering of Ascorbic Acid, Mapping the Scheme for Stabilization, and Advancement / AAPS PharmSciTech / [online] / https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38987438/ / [dostęp: 21.04.2026]
Almeman, Ahmad Abdulrahman / Evaluating the Efficacy and Safety of Alpha-Hydroxy Acids in Dermatological Practice: A Comprehensive Clinical and Legal Review / Clinical, Cosmetic and Investigational Dermatology / [online] / https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/39050562/ / [dostęp: 21.04.2026]
Babilas i wsp. / Cosmetic and dermatologic use of alpha hydroxy acids / Journal der Deutschen Dermatologischen Gesellschaft / [online] / https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/22916351/ / [dostęp: 21.04.2026]