Do -40% na wszystko, nowości i bestsellery też! Skorzystaj teraz z oferty BLACK WEEKS.

Citral

Cytral pełni w formulacjach kosmetycznych przede wszystkim funkcję zapachową - nadaje produktom charakterystyczny, świeży aromat o profilu cytrusowym. Nie jest składnikiem aktywnym w znaczeniu pielęgnacyjnym i nie wykazuje udokumentowanego działania nawilżającego, przeciwzmarszczkowego ani regenerującego.

Ten tekst przeczytasz w 5 minut.

Nazwa INCI

Citral

Składnik występuje w dwóch formach izomerycznych: geranial (citral A, izomer trans) oraz neral (citral B, izomer cis). Na liście INCI obie formy są deklarowane pod wspólną nazwą Citral.

Nazwa zwyczajowa

Cytral

W polskiej kosmetologii konsumenckiej funkcjonuje również forma „citral" bezpośrednio wynikająca z nomenklatury INCI. Obie formy - „cytral" i „citral" - są poprawne i stosowane zamiennie.

Funkcja w kosmetyku

  • Substancja zapachowa

  • Składnik kompozycji zapachowej nadający nuty cytrusowe i cytrynowe

Działanie kosmetyczne

Z perspektywy bezpieczeństwa cytral jest klasyfikowany jako alergen zapachowy. Mechanizm uczulenia opiera się na haptenizacji - po przeniknięciu do żywego naskórka cytral łączy się z białkami skóry, co u osób predysponowanych może prowadzić do alergicznego kontaktowego zapalenia skóry (allergic contact dermatitis). Istotną rolę odgrywa również utlenianie: ryzyko alergizacji może wzrastać po ekspozycji surowca na powietrze lub po przemianach oksydacyjnych w formule, ponieważ utlenione terpeny zapachowe, w tym geranial i neral, czyli izomery citralu, mogą działać jak hapteny - cząsteczki, które po związaniu z białkami skóry wywołują reakcję uczuleniową.

AspektCharakterystyka
Główna funkcjaSubstancja zapachowa (nuty cytrusowe)
Status regulacyjny UEAlergen zapachowy wymagający deklaracji na etykiecie
Mechanizm uczuleniaHaptenizacja - reakcja z białkami skóry po przeniknięciu do naskórka
Czynnik zwiększający ryzykoUtlenianie i przemiany oksydacyjne w formule

Ciekawostka: Cytral nie jest jednym związkiem, lecz mieszaniną dwóch izomerów - geranialu i neralu. Proporcje obu form wpływają na profil zapachowy: geranial odpowiada za intensywniejszy, ostrzejszy aromat cytrynowy, a neral za łagodniejszą, bardziej kwiatową nutę.

Zastosowanie

Pozyskiwanie

Cytral występuje naturalnie w olejkach eterycznych wielu roślin - szczególnie wysokie stężenia zawierają olejek z trawy cytrynowej (INCI: Cymbopogon Citratus Oil), olejek z melisy lekarskiej oraz olejek z werbeny. Może być również pozyskiwany na drodze syntezy chemicznej.

Zarówno naturalne, jak i syntetyczne formy citralu mają identyczną strukturę chemiczną. Dostępne dane naukowe nie wskazują jednoznacznie, aby forma naturalna lub syntetyczna różniła się istotnie pod względem potencjału uczuleniowego - naturalne olejki eteryczne są jednak mieszaninami złożonymi, więc ich profil bezpieczeństwa nie sprowadza się wyłącznie do zawartości citralu.

Veoli Botanica stosuje wyłącznie składniki zgodne z 100% wegańską polityką marki (PETA Approved, Fundacja Viva!). Cytral - niezależnie od tego, czy pochodzi z olejków roślinnych, czy z syntezy - jest składnikiem niepochodzącym od zwierząt.

Ciekawostka: Cytral naturalnie powstaje także jako produkt utleniania geraniolu - popularnego składnika zapachowego o profilu różanym. To oznacza, że nawet w produktach, które nie zawierają citralu w oryginalnej formule, może on pojawić się w śladowych ilościach w wyniku przemian oksydacyjnych innych terpenów zapachowych.

Dopuszczalne stężenie

Zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 1223/2009 cytral podlega obowiązkowej deklaracji na etykiecie po przekroczeniu następujących progów:

  • 0,001% w produktach pozostających na skórze (leave-on)

  • 0,01% w produktach spłukiwanych (rinse-off)

Rozporządzenie Komisji (UE) 2026/909 z dnia 27 kwietnia 2026 r. wprowadziło dodatkowo maksymalne akceptowalne stężenia citralu zależne od kategorii produktu. IFRA (International Fragrance Association) stosuje limity kategoriowe w zakresie od 0,04% do 5,0% w zależności od scenariusza narażenia i typu produktu. Nie istnieje jedno uniwersalne maksimum dla wszystkich kosmetyków pozostających na skórze lub spłukiwanych.

Pora dnia

O dowolnej porze. Cytral jako składnik zapachowy nie wykazuje zależności od pory stosowania. Nie ma znaczenia merytorycznego, czy produkt zawierający cytral jest aplikowany rano czy wieczorem.

Bezpieczeństwo i ostrzeżenia

Europejska Agencja Chemikaliów (ECHA) klasyfikuje cytral w systemie CLP jako:

  • Skin Irrit. 2 (H315) - działa drażniąco na skórę

  • Eye Irrit. 2 (H319) - powoduje poważne podrażnienie oczu

  • Skin Sens. 1 (H317) - może powodować reakcję alergiczną skóry

Klasyfikacja CLP/REACH dotyczy surowca w czystej postaci i ma znaczenie przede wszystkim dokumentacyjne - gotowy produkt kosmetyczny podlega przepisom prawa kosmetycznego (rozporządzenie 1223/2009/WE), a nie regulacjom chemicznym.

Alergiczne kontaktowe zapalenie skóry wywołane citralem ma charakter opóźniony. Klinicznie dominują zmiany wypryskowe, świąd, rumień, grudki i pęcherzyki. W diagnostyce dermatologicznej cytral jest stosowany w testach płatkowych (patch test) w stężeniu 2,0% w wazelinie.

Dane dotyczące fototoksyczności citralu pochodzą głównie z modeli laboratoryjnych. Badanie Asthana i wsp. z 1992 r. wykazało fototoksyczność w obecności UVA w modelach biologicznych innych niż ludzka skóra, jednak nie jest to równoznaczne z potwierdzoną klinicznie fototoksycznością u ludzi w warunkach stosowania kosmetyków.

Stosowanie produktów zawierających cytral w ciąży i podczas karmienia piersią nie jest przeciwwskazane w świetle obowiązujących regulacji kosmetycznych - cytral jest dopuszczony do stosowania w kosmetykach zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 1223/2009. W przypadku wątpliwości lub skłonności do alergii kontaktowej zaleca się konsultację z lekarzem lub dermatologiem.

Ciekawostka: Do oznaczania citralu w kosmetykach i na skórze stosuje się zaawansowane metody chromatograficzne sprzężone ze spektrometrią mas, przede wszystkim GC-MS oraz SPME-GC-MS. Dzięki nim można kontrolować zgodność z progami deklaracji alergenów zapachowych i mierzyć rzeczywistą ekspozycję skórną po użyciu produktu.

Powrót do bazy składników

Powrót do wyszukiwarki składników

Źródła

  1. European Commission (2026) / European Commission (2026). Commission Regulation (EU) 2026/909 of 27 April 2026 amending Regulation (EC) No 1223/2009 of the European Parliament and of the Council as regards the use of Benzyl Salicylate, Triphenyl Phosphate, Ammonium Silver Zinc Aluminium Silicate, Aluminium, water-soluble zinc salts, Acetylated Vetiver Oil, Citral, HC Blue No 18, HC Red No 18, HC Yellow No 16, Hydroxypropyl-p-phenylenediamine and its dihydrochloride salt, and DHHB in cosmetic products. Official Journal of the European Union / [online] / https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/PDF/?uri=OJ%3AL_202600909 / [dostęp: 30.06.2026]

  2. brak (2025) / IFRA (2025). IFRA Standards in Full — Booklet, 48th/compiled amendments; standard for Citral. International Fragrance Association / [online] / https://ifrafragrance.org/docs/default-source/ifra-code-of-practice-and-standards/ifra-standards---48th-amendment/ifra-standards-in-full---booklet.pdf / [dostęp: 30.06.2026]

  3. Heydorn i wsp. (2003) / Heydorn i wsp. (2003). Citral a fragrance allergen and irritant. Contact Dermatitis / [online] / https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/14641118/ / [dostęp: 30.06.2026]

  4. Sukakul i wsp. (2024) / Sukakul i wsp. (2024). Fragrance Contact Allergy – A Review Focusing on Patch Testing. Acta Dermato-Venereologica / [online] / https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC11334351/ / [dostęp: 30.06.2026]

  5. Lalko i wsp. (2008) / Lalko i wsp. (2008). Citral: identifying a threshold for induction of dermal sensitization. Regulatory Toxicology and Pharmacology / [online] / https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/18353514/ / [dostęp: 30.06.2026]

  6. Hagvall i wsp. (2014) / Hagvall i wsp. (2014). Cross-reactivity between citral and geraniol - can it be attributed to oxidized geraniol? Contact Dermatitis / [online] / https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/25209002/ / [dostęp: 30.06.2026]

  7. Diepgen i wsp. (2015) / Diepgen i wsp. (2015). Prevalence of fragrance contact allergy in the general population of five European countries: a cross-sectional study. British Journal of Dermatology / [online] / https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/26332456/ / [dostęp: 30.06.2026]

  8. Hagvall i wsp. (2012) / Hagvall i wsp. (2012). Contact allergy to air-exposed geraniol: clinical observations and report of 14 cases. Contact Dermatitis / [online] / https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/22681463/ / [dostęp: 30.06.2026]

  9. European Chemicals Agency (2023) / ECHA (2023). Registration Dossier — Citral — Classification & Labelling & PBT assessment. European Chemicals Agency / [online] / https://echa.europa.eu/registration-dossier/-/registered-dossier/13515/2/1 / [dostęp: 30.06.2026]

  10. European Chemicals Agency (2020) / ECHA (2020). Substance evaluation — CoRAP — Further Information: Citral. European Chemicals Agency / [online] / https://echa.europa.eu/information-on-chemicals/evaluation/community-rolling-action-plan/corap-table/-/dislist/details/0b0236e1807e8d06?_disslists_WAR_disslistsportlet_businessIdentifier=0b0236e1807e8d06 / [dostęp: 30.06.2026]

  11. Asthana i wsp. (1992) / Asthana i wsp. (1992). Mechanisms of citral phototoxicity. Photochemistry and Photobiology / [online] / https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/1502265/ / [dostęp: 30.06.2026]

  12. Lu i wsp. (2021) / Lu i wsp. (2021). Quantitative analysis of fragrance allergens in various matrixes of cosmetics by liquid-liquid extraction and GC-MS. Journal of Food and Drug Analysis / [online] / https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/35649135/ / [dostęp: 30.06.2026]

  13. Zhang i wsp. (2022) / Zhang i wsp. (2022). Simultaneous determination of 28 fragrance components in cosmetics by gas chromatography-tandem mass spectrometry. Chinese Journal of Chromatography / [online] / https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9841437/ / [dostęp: 30.06.2026]

  14. Goh i wsp. (2024) / Goh i wsp. (2024). Assessing residual fragrances on skin after body washing: Optimization of an analytical method using solid-phase microextraction coupled with gas chromatography-mass spectrometry. International Journal of Cosmetic Science / [online] / https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/39054565/ / [dostęp: 30.06.2026]

  15. Bråred Christensson i wsp. (2022) / Bråred Christensson i wsp. (2022). Simultaneous patch testing with fragrance markers in the baseline series and the ingredients of fragrance mixes: An update from southern Sweden. Contact Dermatitis / [online] / https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9314710/ / [dostęp: 30.06.2026]

  16. Api i wsp. (2005) / Api i wsp. (2005). Investigation of the dermal sensitization potential of various essential oils in the local lymph node assay. Food and Chemical Toxicology / [online] / https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/16324777/ / [dostęp: 30.06.2026]

  17. Herman i wsp. (2018) / Herman i wsp. (2018). Essential Oils and Their Single Compounds in Cosmetics—A Critical Review. Cosmetics / [online] / https://www.mdpi.com/2079-9284/5/1/11 / [dostęp: 30.06.2026]

  18. Southwell i wsp. (2003) / Southwell i wsp. (2003). Toxicity of Australian essential oil Backhousia citriodora (lemon myrtle). Part 2. Absorption and histopathology following application to human skin. Food and Chemical Toxicology / [online] / https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/12909275/ / [dostęp: 30.06.2026]

  19. brak (brak) / Veoli Botanica (brak roku). Strona źródłowa przekazana w materiale wejściowym. Materiał własny / [online] / [dostęp: 30.06.2026]

Prawdziwe opinie klientów
4.9 / 5.0 24894 opinii
pixel