Caffeine

Kofeina należy do grupy metyloksantyn - związków naturalnie występujących między innymi w nasionach kawy, liściach herbaty i ziarnach kakao. W kosmetyce stosowana jest miejscowo, a jej działanie opiera się przede wszystkim na hamowaniu fosfodiesterazy (PDE), czyli enzymu wpływającego na poziom cyklicznego AMP (cAMP) w komórkach. Wyższy poziom cAMP wspiera lipolizę, czyli rozkład lipidów w adipocytach, a więc komórkach tłuszczowych. Z tego powodu kofeina często pojawia się w formulacjach ukierunkowanych na czasową poprawę wyglądu cellulitu i zmniejszenie widoczności obrzęków.

Ten tekst przeczytasz w 5 minut.

Nazwa INCI

Caffeine

Nazwa zwyczajowa

Kofeina

Funkcja w kosmetyku

składnik aktywny
antyoksydant
składnik wspierający mikrokrążenie

Działanie kosmetyczne

Drugim ważnym mechanizmem jest wpływ na receptory adenozynowe, co może modulować napięcie naczyń krwionośnych i mikrokrążenie. W praktyce kosmetycznej szczególne znaczenie ma to w pielęgnacji okolicy oka, gdzie kofeina wspiera czasowe zmniejszenie opuchlizny i poprawę wyglądu zmęczonej skóry.

Mechanizm działania	Efekt kosmetyczny	Typowe zastosowanie
Hamowanie fosfodiesterazy (wzrost cAMP)	Nasilenie lipolizy, poprawa wyglądu cellulitu	produkty do ciała
Antagonizm receptorów adenozynowych	Modulacja mikrokrążenia, redukcja obrzęków	produkty pod oczy
Ochrona przed stresem oksydacyjnym	Wsparcie antyoksydacyjne skóry	serum do twarzy, produkty pod oczy

Dane przedkliniczne, uzyskane na fibroblastach, keratynocytach, czyli komórkach naskórka, oraz w modelach zwierzęcych, wskazują również na właściwości antyoksydacyjne kofeiny. Obejmują one ochronę komórek skóry przed stresem oksydacyjnym wywołanym promieniowaniem UVB. Są to jednak głównie obserwacje laboratoryjne, a nie klasyczne badania aparaturowe prowadzone na skórze człowieka.

W badaniach klinicznych najwcześniejsze istotne efekty po miejscowym stosowaniu kofeiny obserwowano po 4 tygodniach - zarówno w okolicy oka, jak i w badaniach dotyczących cellulitu. Dalsza poprawa narastała do 6–12 tygodni, w zależności od formulacji i obszaru aplikacji. W jednym z badań krem zawierający 3,5% wodnorozpuszczalnej kofeiny, stosowany dwa razy dziennie przez 6 tygodni, zmniejszył nasilenie cellulitu o 19,8% oraz obwód uda średnio o 0,7 cm.

Ciekawostka: Skuteczność kofeiny w kosmetykach zależy nie tylko od stężenia, ale także od systemu podania - liposomy odkształcalne, nanonośniki czy odpowiednio dobrane promotory przenikania mogą zwiększać jej depozycję w skórze w porównaniu z prostą formulacją.

Warto podkreślić, że kofeina ma ograniczoną rozpuszczalność w wodzie, około 22 g/l w 20°C, co stanowi wyzwanie formulacyjne przy zwiększaniu jej biodostępności w warstwie rogowej naskórka. Nowsze strategie obejmują kompleksy z cyklodekstrynami, formulacje samoemulgujących systemów dostarczania (SEDDS - Self-Emulsifying Drug Delivery Systems) oraz cerosomy - wszystkie mają na celu poprawę przenikania składnika do głębszych warstw skóry.

Ciekawostka: Kofeina jest jednym z najczęściej badanych składników kosmetycznych pod kątem przenikania przez skórę - służy nawet jako modelowa substancja w testach penetracji naskórkowej, ponieważ jej właściwości fizykochemiczne są dobrze opisane w literaturze.

Zastosowanie

Produkty do pielęgnacji okolicy oczu, w tym produkty pod oczy oraz kremy pod oczy, na przykład 20 SECONDS MAGIC EYE TREATMENT i 20 SECONDS MAGIC EYE TREATMENT GLAM
Kosmetyki do ciała o działaniu ujędrniającym i poprawiającym wygląd cellulitu, takie jak AROMA BODY THERAPY
Produkty do pielęgnacji twarzy, w tym serum i kremy, na przykład GOOD TO C YOU oraz SAY HI-DRATION

Pozyskiwanie

Kofeina stosowana w kosmetyce jest najczęściej pozyskiwana na drodze syntezy chemicznej lub ekstrakcji z surowców roślinnych, przede wszystkim z nasion kawy oraz liści herbaty. Oba źródła są w pełni roślinne. Veoli Botanica stosuje wyłącznie składniki zgodne z polityką 100% wegańską - marka nie używa składników pochodzenia zwierzęcego (certyfikat PETA, Fundacja Viva!).

Ciekawostka: Kofeina występuje w ponad 60 gatunkach roślin, od kawy i herbaty po yerba mate, guaranę i nasiona koli. W kosmetyce dominuje jednak forma syntetyczna lub wysoko oczyszczona, ponieważ zapewnia powtarzalność stężenia w gotowym produkcie.

Dopuszczalne stężenie

Zgodnie z oceną bezpieczeństwa CIR z 2024 roku (Cherian i wsp.), kofeina jest uznawana za bezpieczną w kosmetykach w obecnych praktykach użycia i stężeniach. Dane branżowe przywołane w tej ocenie wskazują na stosowanie kofeiny w stężeniach do 6% w produktach pozostawianych na skórze ciała i dłoni oraz do 1,5% w produktach przeznaczonych do okolicy oczu. W formulacjach komercyjnych najczęściej spotykane stężenie wynosi około 3%. W przepisach Unii Europejskiej nie określono osobnego ustawowego limitu stężenia kofeiny - bezpieczeństwo ocenia się w ramach ogólnej oceny bezpieczeństwa całej formuły kosmetycznej.

Pora dnia

Kofeina może być stosowana o dowolnej porze dnia. Nie zwiększa wrażliwości skóry na promieniowanie słoneczne i nie wykazuje niestabilności pod wpływem światła, dlatego sprawdza się zarówno w rutynie porannej, jak i wieczornej.

Bezpieczeństwo i ostrzeżenia

Zgodnie ze zaktualizowaną oceną bezpieczeństwa CIR z 2024 roku (Cherian i wsp.), kofeina jest uznawana za bezpieczną w kosmetykach w obecnych praktykach użycia i stężeniach. W stężeniach stosowanych w kosmetyce obserwowano minimalne lub brak istotnych działań drażniących i uczulających. W literaturze dermatologicznej opisano pojedyncze przypadki reakcji nadwrażliwości na kofeinę, takie jak pokrzywka czy obrzęk naczynioruchowy, jednak nie są to dane wskazujące na częste ryzyko w typowych produktach kosmetycznych.

W odniesieniu do stosowania kofeiny miejscowo w ciąży i podczas karmienia piersią nie ma wiarygodnych, bezpośrednich badań klinicznych oceniających ten kontekst. Kofeina może przenikać przez skórę, a stopień ekspozycji zależy od formuły i drogi penetracji. Z tego powodu bezpieczeństwo należy oceniać indywidualnie dla gotowego produktu.

Powrót do bazy składników

Powrót do wyszukiwarki składników

Źródła

Cherian i wsp. (2024) / Safety Assessment of Methylxanthines as Used in Cosmetics / [online] / https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/39049435/ / [dostęp: 30.06.2026]
Herman i wsp. (2013) / Caffeine's mechanisms of action and its cosmetic use / [online] / https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/23075568/ / [dostęp: 30.06.2026]
Byun i wsp. (2015) / Efficacy of Slimming Cream Containing 3.5% Water-Soluble Caffeine and Xanthenes for the Treatment of Cellulite: Clinical Study and Literature Review / [online] / https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/26082579/ / [dostęp: 30.06.2026]
Ahmadraji i wsp. (2015) / Evaluation of the clinical efficacy and safety of an eye counter pad containing caffeine and vitamin K in emulsified Emu oil base / [online] / https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/25625116/ / [dostęp: 30.06.2026]
Ponto i wsp. (2026) / Clinical Effectiveness of a Novel Caffeine Nano-Cream for Cellulite Reduction: A Randomised Double-Blind Trial / [online] / https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/41754894/ / [dostęp: 30.06.2026]
Reyes i wsp. (2023) / Skin penetration of caffeine from commercial eye creams and eye creams designed and optimized based on Hansen solubility parameters / [online] / https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/37084834/ / [dostęp: 30.06.2026]
Trauer i wsp. (2009) / Permeation of topically applied caffeine through human skin – a comparison of in vivo and in vitro data / [online] / https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC2767280/ / [dostęp: 30.06.2026]
Li i wsp. (2018) / Caffeine Protects Skin from Oxidative Stress-Induced Senescence through the Activation of Autophagy / [online] / https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/30555576/ / [dostęp: 30.06.2026]
Mladenov i wsp. (2020) / Caffeine in Hair Care and Anticellulite Cosmetics: Sample Preparation, Solid-Phase Extraction, and HPLC Determination / [online] / https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/33022196/ / [dostęp: 30.06.2026]
Brandner i wsp. (2006) / Caffeine improves barrier function in male skin / [online] / https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/18489298/ / [dostęp: 30.06.2026]
European Union (2009) / Regulation (EC) No 1223/2009 on cosmetic products / [online] / https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2009/1223/oj?uri=CELEX%3A32009R1223 / [dostęp: 30.06.2026]
El-Menshawe i wsp. (2020) / Deformable liposomes as enhancer of caffeine penetration through human skin in a Franz diffusion cell test / [online] / https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/32866296/ / [dostęp: 30.06.2026]
Almeida i wsp. (2023) / Development of SEDDS formulation containing caffeine for dermal delivery / [online] / https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/36752036/ / [dostęp: 30.06.2026]
Albash i wsp. (2024) / Sonophoresis mediated diffusion of caffeine loaded Transcutol® enriched cerosomes for topical management of cellulite / [online] / https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/39121922/ / [dostęp: 30.06.2026]
Johnson i wsp. (2011) / Evaluation of the efficacy of a topical cosmetic slimming product combining tetrahydroxypropyl ethylenediamine, caffeine, carnitine, forskolin and retinol, In vitro, ex vivo and in vivo studies / [online] / https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/21564138/ / [dostęp: 30.06.2026]
Addicott i wsp. (2010) / Caffeine's Vascular Mechanisms of Action / [online] / https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/21188209/ / [dostęp: 30.06.2026]
Luo i wsp. (2015) / Topical and transdermal delivery of caffeine / [online] / https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/26004004/ / [dostęp: 30.06.2026]
Tognetti i wsp. (2014) / Caffeine as a cause of urticaria-angioedema / [online] / https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/25593798/ / [dostęp: 30.06.2026]
Meyer i wsp. (1996) / Determination of adenine, caffeine, theophylline and theobromine by HPLC with amperometric detection / [online] / https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/15048370/ / [dostęp: 30.06.2026]
Fayed i wsp. (2023) / Dual-effects of caffeinated hyalurosomes as a nano-cosmeceutical gel counteracting UV-induced skin ageing / [online] / https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/36844895/ / [dostęp: 30.06.2026]
Woolhiser i wsp. (2025) / Topical Therapies for Periorbital Dyschromia: A 30-Year Review of the Literature / [online] / https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/39412152/ / [dostęp: 30.06.2026]