C13-15 Alkane
C13-15 Alkane pełni w formulacjach kosmetycznych przede wszystkim rolę emolientu o wyjątkowo lekkiej sensoryce. Po nałożeniu na skórę tworzy cienką, niepolarną warstwę, która pomaga ograniczać przeznaskórkową utratę wody (TEWL) i wygładzać powierzchnię naskórka, ale robi to bez typowego dla ciężkich olejów uczucia okluzji. Składnik charakteryzuje się bardzo niską lepkością i szybkim „znikaniem" z powierzchni skóry, co w praktyce przekłada się na suche, matowe wykończenie i wysoką rozprowadzalność formuły. Z tego powodu jest chętnie stosowany w lekkich emulsjach, kremach nawilżających i produktach z filtrem przeciwsłonecznym, gdzie komfort aplikacji ma kluczowe znaczenie. Dodatkowo C13-15 Alkane wspiera dyspersję pigmentów i filtrów mineralnych w formule, poprawiając równomierność naniesienia produktu na skórę. Jest to składnik bardziej sensoryczny i technologiczny niż biologicznie aktywny. Jego główna wartość polega na poprawie komfortu i właściwości aplikacyjnych gotowego kosmetyku, a nie na bezpośrednim oddziaływaniu na procesy biologiczne w skórze.
Nazwa INCI
C13-15 Alkane. W dokumentach producentów surowca fermentacyjny wariant tego składnika bywa opisywany również jako hemisqualan lub farnezan (2,6,10-trimetylododekan). Oficjalna forma nazwy stosowana do oznakowania składników kosmetycznych w Unii Europejskiej to C13-15 Alkane.
Nazwa zwyczajowa
Brak utrwalonej polskiej nazwy zwyczajowej. W komunikacji branżowej najczęściej stosowana jest forma INCI: C13-15 Alkane. Wariant fermentacyjny bywa potocznie określany jako hemisqualan.
Funkcja w kosmetyku
Rozpuszczalnik
Składnik kondycjonujący skórę
Składnik poprawiający rozprowadzalność formuły
Nośnik pigmentów i filtrów mineralnych
Działanie kosmetyczne
| Cecha | C13-15 Alkane | Klasyczne emolienty estrowe |
| Odczucie na skórze | Suche, matowe, szybko znikające | Często bogatsze, bardziej okluzyjne |
| Lepkość | Bardzo niska | Zróżnicowana, zwykle wyższa |
| Kompatybilność z filtrami mineralnymi | Wspiera dyspersję pigmentów | Zależna od konkretnego estru |
| Wykończenie | Matowe, lekkie | Satynowe lub błyszczące |
Ciekawostka: C13-15 Alkane jest tak lekki sensorycznie, że producenci surowca opisują go jako emolient o „znikającej teksturze" - po rozprowadzeniu na skórze praktycznie nie pozostawia wyczuwalnego filmu, co odróżnia go od większości tradycyjnych olejów kosmetycznych.
Zastosowanie
Produkty do makijażu (kremy BB, podkłady)
Ciekawostka: C13-15 Alkane jest stosowany w formulacjach kremów z filtrem SPF 50+, ponieważ poprawia rozprowadzalność filtrów mineralnych na skórze - a łatwiejsze naniesienie produktu wspiera równomierne pokrycie i pełną ochronę zgodną z deklaracją producenta.
Pozyskiwanie
C13-15 Alkane może pochodzić ze źródeł fermentacyjno-roślinnych lub petrochemicznych. Wariant fermentacyjny, określany jako hemisqualan, jest wytwarzany z cukrów roślinnych w procesie biotechnologicznym i jest zgodny z deklaracją wegańską. Wariant petrochemiczny jest powiązany z frakcjonowaniem destylatów naftowych i funkcjonuje w odmiennym kontekście surowcowym oraz regulacyjnym.
Sama nazwa INCI nie rozstrzyga o pochodzeniu surowca, dlatego przy ocenie formulacji istotna jest informacja producenta o źródle zastosowanego wariantu. W produktach Veoli Botanica stosowane są wyłącznie składniki zgodne z polityką 100% wegańską - marka nie używa składników pochodzenia zwierzęcego (certyfikaty PETA Approved i Fundacji Viva!).
Dopuszczalne stężenie
C13-15 Alkane nie podlega ograniczeniom stężeniowym w Rozporządzeniu 1223/2009/WE dotyczącym produktów kosmetycznych. Nazwa C13-15 Alkane figuruje w unijnym glosariuszu nazw składników do oznakowania kosmetyków. Publicznie dostępna przykładowa formulacja olejku z filtrem SPF 50+ pokazuje zastosowanie tego składnika na poziomie 10%, jednak nie stanowi to uniwersalnego zakresu rekomendacji dla wszystkich kategorii produktów.
Ciekawostka: C13-15 Alkane jest na tyle stabilny chemicznie, że producent surowca opisuje go jako olej obojętny i niepolarny, łatwy do formulowania nawet w skrajnych warunkach pH oraz w środowiskach utleniających i redukujących - co czyni go wszechstronnym składnikiem w różnych typach formuł kosmetycznych.
Pora dnia
O dowolnej porze. C13-15 Alkane nie wykazuje właściwości fotouczulających ani nie wymaga ograniczenia stosowania do konkretnej pory dnia. Produkty zawierające ten składnik mogą być stosowane zarówno w rutynie porannej, jak i wieczornej.
Bezpieczeństwo i ostrzeżenia
Brak klasyfikacji jako substancja niebezpieczna zgodnie z przepisami chemicznymi. Dostępne dane bezpieczeństwa dotyczące fermentacyjnego wariantu hemisqualanu wskazują na dobrą tolerancję w typowych zastosowaniach kosmetycznych. Przy bardzo wysokich stężeniach początkowych opisywano sygnały podrażnienia, dlatego końcowa ocena bezpieczeństwa zawsze zależy od całej formulacji, stężenia i sposobu użycia produktu.
Nie znaleziono niezależnego, recenzowanego badania klinicznego oceniającego komedogenność C13-15 Alkane na skórze ludzkiej. Deklaracje o braku potencjału komedogennego pochodzą głównie z dokumentacji producentów surowca.
Brak szczegółowych danych klinicznych dotyczących stosowania C13-15 Alkane w ciąży i podczas karmienia piersią. W razie wątpliwości zaleca się konsultację z lekarzem lub farmaceutą przed włączeniem produktu do rutyny pielęgnacyjnej w tym okresie.
Powrót do bazy składników
Źródła
European Commission (2022) / European Commission (2022). Implementing decision - 2022/677 - EN - EUR-Lex. EUR-Lex / [online] / https://eur-lex.europa.eu/eli/dec_impl/2022/677/oj / [dostęp: 30.06.2026]
brak (2026) / ECHA (2026). Substance Information - C13-15 alkane / Distillates (petroleum), hydrotreated middle. ECHA / [online] / https://echa.europa.eu/substance-information/-/substanceinfo/100.059.208 / [dostęp: 30.06.2026]
brak (2024) / Seppic (2024). EMOSMART™ L15 | Very light emollient. Seppic / [online] / https://www.seppic.com/product/emosmart-l15 / [dostęp: 30.06.2026]
brak (2020) / Seppic (2020). EU07426 I BODY & HAIR SUN PROTECTION OIL SPF 50. Seppic / [online] / https://www.seppic.com/sites/seppic/files/2020/11/06/EU07426_BODY%20%26%20HAIR%20SUN%20PROTECTION%20OIL%20SPF50_FR%20%282%29.pdf / [dostęp: 30.06.2026]
brak (2017) / Aprinnova (2017). Product Requirements Statement for Neossance® Hemisqualane. Aprinnova / [online] / https://www.ewlerp.com/___country___/uploadedfile/rawmaterial/cat2/NEOSSANCE%20HEMISQUALANE%20-%20Product%20Requirements%20Statement%20-V11%201117.pdf / [dostęp: 30.06.2026]
brak (2014) / Amyris (2014). Neossance® Hemisqualane– Certificate of Origin. Amyris / [online] / https://www.ewlerp.com/___country___/uploadedfile/rawmaterial/cat2/NEOSSANCE%20HEMISQUALANE%20-%20Certificate%20of%20Origin%20V2%200315.pdf / [dostęp: 30.06.2026]
brak (2015) / Amyris (2015). NEOSSANCE® Hemisqualane: Summary of Mammalian Safety and Toxicity. Amyris / [online] / https://www.ewlerp.com/___country___/uploadedfile/rawmaterial/cat3/NEOSSANCE%20HEMISQUALANE%20-%20Safety%20Toxicity%20Summary%20-%20V3%200315.pdf / [dostęp: 30.06.2026]
brak (2026) / Veoli Botanica (2026). Nawilżająco-regenerujące, lekkie serum z 2% kompleksem ceramidów i 1% kompleksem z alg CERAMIDE TOUCH. Veoli Botanica / [online] / https://veolibotanica.pl/pl/products/nawilzajaco-regenerujace-lekkie-serum-z-2-kompleksem-ceramidow-i-1-kompleksem-z-alg-ceramide-touch-499.html / [dostęp: 30.06.2026]
brak (2026) / Veoli Botanica (2026). Intensywnie nawilżający, lekki krem do rąk z witaminą C 3% i pantenolem HAND ME C-CURE. Veoli Botanica / [online] / https://veolibotanica.pl/en/products/intensely-moisturizing-light-hand-cream-with-vitamin-c-3-and-panthenol-hand-me-c-cure-294.html / [dostęp: 30.06.2026]
brak (2026) / Veoli Botanica (2026). Broad-spectrum light anti-photo-aging cream with 1% white mulberry extract and ascorbyl tetraisopalmitate SPF 50+, UVA, UVB, PA++++, HEV/IR HELLO, SPOTLESS SKIN. Veoli Botanica / [online] / https://veolibotanica.pl/en/products/broad-spectrum-light-anti-photo-aging-cream-with-1-white-mulberry-extract-and-ascorbyl-tetraisopalmitate-spf-50-uva-uvb-pa-hev-ir-hello-spotless-skin-478.html / [dostęp: 30.06.2026]
brak (2025) / ECHA (2025). Registration Dossier - 2,6,10-Trimethyldodecane (Farnesane). ECHA / [online] / https://echa.europa.eu/registration-dossier/-/registered-dossier/12500/7/2/1 / [dostęp: 30.06.2026]
brak (2023) / Seppic (2023). Beauty Care Ingredient Book. Seppic / [online] / https://www.seppic.com/sites/seppic/files/2023/07/11/2023%20Index%20-%20Seiwa%20_compressed.pdf / [dostęp: 30.06.2026]