Bentonite

Bentonit to mineralna glinka z grupy smektytów, której głównym składnikiem jest montmorylonit - minerał o warstwowej budowie krystalicznej zdolnej do pęcznienia w kontakcie z wodą. Ta właściwość sprawia, że bentonit działa jak naturalny „magnes" na nadmiar lipidów powierzchniowych: po nałożeniu na skórę wiąże sebum i zanieczyszczenia, a po spłukaniu pozostawia ją oczyszczoną i wygładzoną.

Ten tekst przeczytasz w 10 minut.

Nazwa INCI

Bentonite

Składnik występuje również w pochodnych formach, takich jak Quaternium-18 Bentonite czy Stearalkonium Bentonite, stosowanych jako modyfikowane reologicznie warianty w formulacjach kosmetycznych.

Nazwa zwyczajowa

Bentonit, glinka bentonitowa

Funkcja w kosmetyku

Adsorbent (wiąże nadmiar sebum i zanieczyszczenia z powierzchni skóry)
Składnik zwiększający lepkość (stabilizuje konsystencję produktu)
Środek matujący
Składnik zmiękczający i wygładzający powierzchnię skóry w maskach

Działanie kosmetyczne

W badaniu aparaturowym prowadzonym na grupie 75 osób z cerą tłustą lub mieszaną oceniano wpływ SKIN DETOX MASK zawierającej bentonit na parametry skóry za pomocą sebumetru (pomiar sebum), korneometru (pomiar uwodnienia warstwy rogowej naskórka - czyli najbardziej zewnętrznej warstwy skóry) oraz pomiaru TEWL. Poprawę w zakresie zawartości sebum, nawilżenia i parametrów bariery naskórkowej udokumentowano już od pierwszego tygodnia regularnego stosowania - maska była aplikowana dwa razy w tygodniu przez cztery tygodnie, z czasem kontaktu wynoszącym 5–10 minut.

Parametr	Metoda pomiaru	Obserwowany efekt
Zawartość sebum	Sebumetria	Redukcja nadmiaru lipidów powierzchniowych
Uwodnienie warstwy rogowej	Korneometria	Poprawa nawilżenia naskórka
Bariera naskórkowa	Pomiar TEWL	Poprawa parametrów bariery

Warto podkreślić, że bentonit nie ogranicza się wyłącznie do funkcji oczyszczającej. Badania przedkliniczne (Lee i wsp.) wskazują na potencjał przeciwzapalny tego składnika - w modelach komórkowych bentonit modulował oś COX-2/PGE2 (szlak enzymatyczny zaangażowany w powstawanie stanów zapalnych) i obniżał ekspresję cytokin zapalnych (białek sygnałowych odpowiedzialnych za reakcję zapalną). Dane te są jednak zbyt ograniczone, by bezpośrednio przenosić je na działanie standardowej maski kosmetycznej - stanowią raczej obiecujący kierunek badawczy.

Dodatkowo De Tollenaere i wsp. wykazali, że bentonit może pełnić funkcję nośnika dla innych składników - w ich badaniu glinka bentonitowa poprawiała dostarczanie wysokocząsteczkowego kwasu hialuronowego do skóry, wspierając długotrwałe nawilżenie i wygładzenie. To oznacza, że rola bentonitu w formule wykracza poza samo oczyszczanie.

Ciekawostka: Bentonit zawdzięcza swoją nazwę miejscowości Fort Benton w stanie Montana (USA), gdzie po raz pierwszy opisano złoża tego minerału. Współcześnie wydobywany jest na wielu kontynentach, a jego zastosowania obejmują nie tylko kosmetykę, ale również farmację i przemysł spożywczy.

Zastosowanie

Maski oczyszczające do twarzy, na przykład SKIN DETOX MASK
Produkty do pielęgnacji cery tłustej i mieszanej
Peelingi mechaniczne i formuły złuszczające, na przykład MATCHA POWER PEEL
Produkty do mycia ciała, na przykład SALIC HERO BODY
Kosmetyki kolorowe, na przykład DROP OF PERFECTION (jako składnik matujący)

Ciekawostka: Różnica między bentonitem sodowym a wapniowym ma głównie znaczenie technologiczne. Odmiana sodowa silniej pęcznieje w wodzie i łatwiej buduje układy o wyższej objętości, natomiast wapniowa wykazuje bardziej ograniczone pęcznienie. Dla formulatora oznacza to wpływ na gęstość, rozprowadzanie i odczucie maski na skórze - nie automatycznie na silniejsze działanie pielęgnacyjne.

Pozyskiwanie

Pochodzenie: mineralne.

Bentonit pozyskiwany jest z naturalnych złóż geologicznych - to skała osadowa powstała głównie w wyniku wietrzenia popiołów wulkanicznych. Wydobyty surowiec jest oczyszczany, suszony i mielony do postaci drobnego proszku, który następnie trafia do formulacji kosmetycznych.

Jako składnik wyłącznie mineralnego pochodzenia, bentonit jest w pełni zgodny ze 100% wegańską polityką Veoli Botanica (certyfikaty PETA Approved i Fundacji Viva!).

Dopuszczalne stężenie

Według danych CIR (Cosmetic Ingredient Review) z 2022 roku, maksymalne udokumentowane stężenie bentonitu w produktach pozostających na skórze wynosi do 8%. Nie jest to limit prawny wynikający z Rozporządzenia 1223/2009/WE, lecz udokumentowany poziom użycia w ocenianych kategoriach kosmetyków. Bentonit nie podlega ograniczeniom stężeniowym w ramach aneksów tego rozporządzenia.

Pora dnia

O dowolnej porze. Bentonit nie wykazuje fotowrażliwości ani właściwości, które wymagałyby stosowania wyłącznie rano lub wieczorem. W praktyce maski z bentonitem najczęściej aplikowane są wieczorem, w ramach pogłębionego oczyszczania skóry.

Ciekawostka: Bentonit nie jest obojętnym proszkiem w formule kosmetycznej - jego zachowanie zależy od pH i obecności elektrolitów. Właściwości reologiczne (czyli sposób, w jaki masa płynie i rozprowadza się) zmieniają się w zależności od odczynu układu, dlatego formulatorzy muszą precyzyjnie dostroić całą recepturę, a nie tylko dodać regulator pH.

Bezpieczeństwo i ostrzeżenia

CIR (Cosmetic Ingredient Review) w przeglądzie z 2022 roku uznał bentonit i pokrewne glinki za bezpieczne w aktualnych praktykach stosowania kosmetycznego. W dostępnej literaturze nie znaleziono dobrze udokumentowanych przypadków alergicznego kontaktowego zapalenia skóry wywołanego samym bentonitem kosmetycznym. Favero i wsp. (2025) nie stwierdzili podrażnienia ani uczulenia w teście płatkowym u 53 osób dla formulacji z glinkami.

Przy zbyt częstym stosowaniu masek z bentonitem - szczególnie bez uzupełnienia nawilżenia - może pojawić się uczucie ściągnięcia i przesuszenia skóry. Dlatego w dobrze skomponowanych formulacjach bentonit łączony jest z humektantami i składnikami kojącymi (np. pantenolem, wodą termalną), co ogranicza ryzyko dyskomfortu.

Bezpieczeństwo stosowania bentonitu w ciąży i podczas karmienia piersią: w pozyskanych źródłach nie znaleziono przeciwwskazań specyficznych dla tego składnika, jednak brak również dedykowanego badania klinicznego w tej grupie. CIR nie wymienia bentonitu jako składnika przeciwwskazanego, a Putra i wsp. (2022) w przeglądzie bezpieczeństwa produktów stosowanych miejscowo w ciąży również go nie wykluczają. Przed zastosowaniem w okresie ciąży lub karmienia piersią warto skonsultować się z kosmetolożką - bezpłatne konsultacje dostępne pod adresem konsultacje@veolibotanica.pl.

Powrót do bazy składników

Powrót do wyszukiwarki składników

Źródła

Zhang i wsp. / Comprehensive assessment of the efficacy and safety of a clay mask in oily and acne skin / Skin Research and Technology / [online] / https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38009030/ / [dostęp: 21.04.2026]
De Tollenaere i wsp. / High molecular weight hyaluronic acid vectorised with clay provides long-term hydration and reduces skin brightness / Skin Research and Technology / [online] / https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38591218/ / [dostęp: 21.04.2026]
Lee i wsp. / Regenerative and anti-inflammatory effect of a novel bentonite complex on burn wounds / Veterinary Medicine and Science / [online] / https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/36040758/ / [dostęp: 21.04.2026]
Segad i wsp. / Ca/Na montmorillonite: structure, forces and swelling properties / Langmuir / [online] / https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/20235552/ / [dostęp: 21.04.2026]
Benna i wsp. / Effect of pH on Rheological Properties of Purified Sodium Bentonite Suspensions / Journal of Colloid and Interface Science / [online] / https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/10502376/ / [dostęp: 21.04.2026]
Silva Favero i wsp. / Physicochemical Characterization and Safety Assessment of Cosmetic Gels and Emulsions Containing Sand-Extraction Clays / Journal of Cosmetic Dermatology / [online] / https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/41128013/ / [dostęp: 21.04.2026]
Zafar i wsp. / The potential cutaneous benefits of bentonites and montmorillonites / Archives of Dermatological Research / [online] / https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/39438324/ / [dostęp: 21.04.2026]
Putra i wsp. / Skin Changes and Safety Profile of Topical Products During Pregnancy / Journal of Clinical and Aesthetic Dermatology / [online] / https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/35309882/ / [dostęp: 21.04.2026]