Aqua/Water
Woda stanowi podstawowy składnik większości formulacji kosmetycznych - od serum i kremów po toniki, takie jak TOUCH OF COMFORT, oraz pianki oczyszczające, takie jak FOAM OF CALMNESS. Pełni przede wszystkim rolę rozpuszczalnika i nośnika: umożliwia równomierne rozprowadzenie hydrofilnych składników aktywnych, takich jak niacynamid, kwas hialuronowy czy PDRN, w gotowym produkcie i ułatwia ich kontakt z warstwą rogową naskórka.
Nazwa INCI
Aqua (Water). W dokumentacji kosmetycznej stosuje się również zapis Aqua/Water - obie formy są równoważne i zgodne z międzynarodową nomenklaturą INCI.
Nazwa zwyczajowa
Woda.
Funkcja w kosmetyku
nośnik formulacyjny, który pomaga budować konsystencję emulsji, żeli, toników i pianek
Działanie kosmetyczne
Sama woda nie działa jednak jak humektant - nie wiąże się trwale z naskórkiem i nie zastępuje składników nawilżających. Dostępne dane wskazują, że odpowiednio zaprojektowana formulacja o wysokiej zawartości wody może krótkoterminowo poprawiać nawodnienie skóry i ograniczać wzrost przeznaskórkowej utraty wody (TEWL), natomiast efekt ten zależy od całej matrycy produktu - zwłaszcza od humektantów i składników okluzyjnych, a nie od samej wody.
Z perspektywy technologicznej kluczowe znaczenie ma nie tyle obecność wody w formule, ile ilość tak zwanej wolnej wody dostępnej dla drobnoustrojów. Parametr ten określa aktywność wodna (aw) - stosunek prężności pary wodnej nad produktem do prężności pary nad czystą wodą. Wartości aw wynoszące około 0,91 lub wyższe sprzyjają wzrostowi większości bakterii, a wartości około 0,60 lub wyższe - wzrostowi wielu grzybów. Dlatego formulacje wodne wymagają skutecznego systemu konserwującego i rygorystycznej kontroli mikrobiologicznej na każdym etapie produkcji.
| Parametr | Znaczenie w formulacji kosmetycznej |
| Aktywność wodna (aw) | Określa ilość wolnej wody dostępnej dla drobnoustrojów - im wyższa, tym większe ryzyko mikrobiologiczne |
| TEWL | Wskaźnik integralności bariery naskórkowej - formulacje wodne mogą wspierać jej utrzymanie, jeśli zawierają humektanty i emolienty |
| System konserwujący | Obowiązkowy w produktach z wysoką zawartością fazy wodnej - jego skuteczność zależy od całej formulacji, nie tylko od rodzaju konserwantu |
| Jakość wody produkcyjnej | Wymaga regularnych badań chemicznych i mikrobiologicznych zgodnie z wytycznymi GMP |
Ciekawostka: aktywność wodna jest bardziej użytecznym wskaźnikiem ryzyka mikrobiologicznego niż sama procentowa zawartość wody w kosmetyku. Dwa produkty o identycznej zawartości wody mogą mieć zupełnie różne wartości aw - i zupełnie różne wymagania konserwacyjne.
Zastosowanie
produkty do pielęgnacji twarzy - kremy, serum, toniki i esencje, na przykład TOUCH OF COMFORT oraz MATCHA CALMING ESSENCE
produkty do oczyszczania - żele, pianki i emulsje myjące, na przykład FOAM OF CALMNESS i MAKE IT CLEAR
preparaty do włosów i skóry głowy - na przykład HAIRS THE SECRET oraz HAIR THE BALANCE
pielęgnacja ciała - na przykład LIPID SOLVE BODY
makijaż - na przykład LET'S GLOW
Ciekawostka: zła jakość fazy wodnej nie jest jedynie problemem teoretycznym. W literaturze opisano ognisko zakażeń związane z wodnym produktem do pielęgnacji skóry skażonym kompleksem Burkholderia cepacia, co potwierdza, że woda w kosmetyku musi być traktowana jako krytyczny surowiec jakościowy, a nie neutralne tło formulacji.
Pozyskiwanie
W produkcji kosmetycznej stosuje się wodę oczyszczoną - najczęściej destylowaną lub dejonizowaną, poddaną dodatkowej filtracji i kontroli mikrobiologicznej. Niektóre formulacje wykorzystują wodę termalną o określonym profilu mineralnym, choć dostępne dane sugerują ostrożność w uogólnianiu wyników uzyskanych dla konkretnych wód termalnych na każdą wodę źródlaną czy termalną.
Woda jest składnikiem pochodzenia mineralnego i nie budzi wątpliwości z perspektywy polityki wegańskiej. Veoli Botanica jest marką 100% wegańską, z certyfikatami PETA Approved i Fundacji Viva!, i stosuje wyłącznie składniki niepochodzące od zwierząt.
Ciekawostka: destylacja i odwrócona osmoza to uznane metody uzyskiwania wody wysokiej czystości w produkcji kosmetycznej, ale systemy odwróconej osmozy są narażone na powstawanie biofilmu i wymagają dodatkowej kontroli mikrobiologicznej, na przykład z użyciem promieniowania UV i regularnej sanitacji instalacji.
Dopuszczalne stężenie
Woda nie podlega odgórnym ograniczeniom stężeniowym w kosmetykach - jej udział w formulacji wynika z założeń recepturowych. Obowiązują natomiast wymagania dotyczące jakości mikrobiologicznej gotowego produktu: norma ISO 17516 rozróżnia dwie kategorie limitów - do 100 CFU/g lub mL dla produktów wysokiego ryzyka oraz do 1000 CFU/g lub mL dla pozostałych. W obu kategoriach wymagana jest nieobecność wybranych patogenów (E. coli, P. aeruginosa, S. aureus, C. albicans) w 1 g lub 1 mL produktu.
Pora dnia
O dowolnej porze. Woda jako składnik bazowy nie wykazuje właściwości fotouczulających ani zależności od pory aplikacji.
Bezpieczeństwo i ostrzeżenia
Brak klasyfikacji jako substancja niebezpieczna zgodnie z przepisami chemicznymi. W kontekście kosmetyku ryzyko wiąże się przede wszystkim z jakością mikrobiologiczną fazy wodnej - niedostateczna kontrola jakości wody produkcyjnej lub nieskuteczny system konserwujący mogą prowadzić do kontaminacji gotowego produktu. Rozporządzenie 1223/2009 wymaga, aby w dokumentacji produktu (PIF) znalazły się specyfikacje mikrobiologiczne surowców i produktu oraz wyniki badania skuteczności konserwacji.
Powrót do bazy składników
Źródła
brak (2014) / ISO (2014). ISO 17516:2014 Cosmetics — Microbiology — Microbiological limits. International Organization for Standardization / [online] / https://cdn.standards.iteh.ai/samples/59938/82e3f2f654274a41b1a610bb9eced8ce/ISO-17516-2014.pdf / [dostęp: 30.06.2026]
Allen (2018) / Allen, Loyd V Jr (2018). Quality Control: Water Activity Considerations for Beyond-use Dates. International Journal of Pharmaceutical Compounding / [online] / https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/30021184/ / [dostęp: 30.06.2026]
Campbell i wsp. (2022) / Campbell i wsp. (2022). Measurement of Water Activity in the Presence of High Volatile Concentrations Using a Tunable Diode Laser-Single Laboratory Validation, First Action 2021.04. Journal of AOAC International / [online] / https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/35015872/ / [dostęp: 30.06.2026]
Kerdudo i wsp. (2015) / Kerdudo i wsp. (2015). Optimization of cosmetic preservation: water activity reduction. International Journal of Cosmetic Science / [online] / https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/25256527/ / [dostęp: 30.06.2026]
Russell (2003) / Russell, A. D. (2003). Challenge testing: principles and practice. International Journal of Cosmetic Science / [online] / https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/18494896/ / [dostęp: 30.06.2026]
FDA (2025) / FDA (2025). Good Manufacturing Practice (GMP) Guidelines/Inspection Checklist for Cosmetics. FDA / [online] / https://www.fda.gov/cosmetics/cosmetics-guidance-documents/good-manufacturing-practice-gmp-guidelinesinspection-checklist-cosmetics / [dostęp: 30.06.2026]
brak (2009) / European Parliament and Council (2009). Regulation (EC) No 1223/2009 on cosmetic products. EUR-Lex / [online] / https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2009/1223/oj?uri=CELEX%3A32009R1223 / [dostęp: 30.06.2026]
European Medicines Agency (2018) / EMA (2018). Guideline on the quality of water for pharmaceutical use. European Medicines Agency / [online] / https://www.ema.europa.eu/en/documents/scientific-guideline/draft-guideline-quality-water-pharmaceutical-use_en.pdf / [dostęp: 30.06.2026]
Herane i wsp. (2009) / Herane i wsp. (2009). Specific gel-cream as adjuvant to oral isotretinoin improved hydration and prevented TEWL increase--a double-blind, randomized, placebo-controlled study. Journal of Cosmetic Dermatology / [online] / https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/19735515/ / [dostęp: 30.06.2026]
FDA (1993) / FDA (1993). High Purity Water System (7/93). FDA / [online] / https://www.fda.gov/inspections-compliance-enforcement-and-criminal-investigations/inspection-guides/high-purity-water-system-793 / [dostęp: 30.06.2026]
European Medicines Agency (2017) / EMA (2017). Questions and answers on production of water for injections by non-distillation methods – reverse osmosis and biofilms and control strategies. European Medicines Agency / [online] / https://www.ema.europa.eu/system/files/documents/other/wc500232814_en.pdf / [dostęp: 30.06.2026]
Seelman i wsp. (2022) / Seelman i wsp. (2022). Burkholderia cepacia complex outbreak linked to a no-rinse cleansing foam product, United States - 2017-2018. Epidemiology and Infection / [online] / https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/35923078/ / [dostęp: 30.06.2026]
Nicoli i wsp. (2008) / Nicoli i wsp. (2008). Association of nicotinamide with parabens: effect on solubility, partition and transdermal permeation. European Journal of Pharmaceutics and Biopharmaceutics / [online] / https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/18207718/ / [dostęp: 30.06.2026]
Kim i wsp. (2016) / Kim i wsp. (2016). Viscoelastic interactions between polydeoxyribonucleotide and ophthalmic excipients. Drug Development and Industrial Pharmacy / [online] / https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/26023993/ / [dostęp: 30.06.2026]
Mias i wsp. (2024) / Mias i wsp. (2024). Effect of a low-mineralized thermal spring water on skin barrier mechanical properties using atomic force microscopy. Experimental Dermatology / [online] / https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38855894/ / [dostęp: 30.06.2026]
Mias i wsp. (2020) / Mias i wsp. (2020). Protective properties of Avène Thermal Spring Water on biomechanical, ultrastructural and clinical parameters of human skin. Journal of the European Academy of Dermatology and Venereology / [online] / https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/32870553/ / [dostęp: 30.06.2026]
Hilaire i wsp. (2025) / Hilaire i wsp. (2025). Evaluation of the effect of an extract of Sphingomonas xenophaga present in a Thermal Spring Water in the management of sensitive skin associated with cutaneous vascular disorder. International Journal of Cosmetic Science / [online] / https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/40545753/ / [dostęp: 30.06.2026]
brak (2026) / ISO (2026). ISO 17516:2014 - Cosmetics — Microbiology — Microbiological limits. International Organization for Standardization / [online] / https://www.iso.org/cms/%20render/live/en/sites/isoorg/contents/data/standard/05/99/59938.html / [dostęp: 30.06.2026]