Alpha-Isomethyl Ionone

Alpha-Isomethyl Ionone pełni w kosmetykach wyłącznie funkcję zapachową: nadaje produktom charakterystyczną nutę kwiatowo-fiołkową i nie wpływa bezpośrednio na kondycję skóry ani jej fizjologię. Substancja nie wykazuje właściwości pielęgnacyjnych, nawilżających ani ochronnych. Jej obecność w formulacji wynika z roli, jaką odgrywa w budowaniu profilu zapachowego gotowego produktu.

Ten tekst przeczytasz w 5 minut.

Nazwa INCI

Alpha-Isomethyl Ionone (INCI: Alpha-Isomethyl Ionone, CAS: 127-51-5). Substancja należy do rodziny iononów - syntetycznych związków zapachowych o strukturze ketonowej, stosowanych w kompozycjach perfumeryjnych.

Nazwa zwyczajowa

Brak utrwalonej polskiej nazwy zwyczajowej. W dokumentacji kosmetycznej i na etykietach INCI substancja funkcjonuje wyłącznie pod nazwą Alpha-Isomethyl Ionone.

Funkcja w kosmetyku

składnik kompozycji zapachowej

Działanie kosmetyczne

Z perspektywy dermatologicznej najistotniejsze znaczenie ma potencjał uczulający tego związku. Alpha-Isomethyl Ionone figuruje na liście substancji zapachowych podlegających obowiązkowemu oznakowaniu na etykiecie kosmetyku zgodnie z rozporządzeniem UE nr 1223/2009. W badaniu obejmującym 1508 osób z wypryskiem, testowanych pod kątem alergenów zapachowych, dodatni wynik testu płatkowego (patch test) dla Alpha-Isomethyl Ionone odnotowano u 0,5% badanych. Wcześniejsze europejskie serie diagnostyczne wskazywały na częstość dodatnich reakcji w zakresie 0–0,6%, co pozwala traktować tę substancję jako potencjalny alergen o ograniczonym znaczeniu klinicznym.

Mechanizm ewentualnej reakcji uczuleniowej opiera się na procesie haptenizacji: substancja zapachowa lub jej produkty degradacji fotooksydacyjnej mogą wiązać się z białkami skóry, tworząc kompleks rozpoznawany przez układ odpornościowy. W przypadku Alpha-Isomethyl Ionone wykazano, że reaktywność związku może wzrastać po procesach utleniania, co oznacza, że świeżo wyprodukowany składnik bywa mniej reaktywny niż ten, który uległ degradacji w kontakcie z powietrzem lub światłem.

Parametr	Wartość / opis
Funkcja w formulacji	składnik kompozycji zapachowej
Wpływ na pielęgnację skóry	brak bezpośredniego działania pielęgnacyjnego
Status regulacyjny UE	alergen zapachowy podlegający obowiązkowemu oznakowaniu
Próg oznakowania - produkty pozostające na skórze	0,001%
Próg oznakowania - produkty spłukiwane	0,01%
Częstość dodatnich testów płatkowych (dane europejskie)	0–0,6%

Ciekawostka: progi 0,001% i 0,01% podawane na etykietach kosmetyków to progi obowiązkowej deklaracji na opakowaniu, a nie limity bezpieczeństwa formulacyjnego. Oznaczają jedynie, że powyżej tych wartości producent musi wymienić substancję z nazwy w składzie INCI.

Zastosowanie

produkty do pielęgnacji ciała
perfumy i wody toaletowe

Ciekawostka: związki z grupy iononów występują naturalnie śladowo w kwiatach i owocach jako apokarotenoidy, natomiast komercyjna produkcja zapachowa opiera się głównie na syntezie chemicznej, ponieważ naturalne stężenia są zbyt niskie, by ekstrakcja była ekonomicznie opłacalna.

Pozyskiwanie

Alpha-Isomethyl Ionone jest substancją syntetyczną, otrzymywaną w procesie syntezy chemicznej. Choć związki z rodziny iononów występują śladowo w naturze, przemysłowa produkcja tego składnika zapachowego opiera się wyłącznie na syntezie laboratoryjnej. Veoli Botanica jest marką 100% wegańską (PETA Approved, Fundacja Viva!) - Alpha-Isomethyl Ionone jako substancja syntetyczna nie budzi wątpliwości pod kątem pochodzenia zwierzęcego.

Dopuszczalne stężenie

Alpha-Isomethyl Ionone nie ma ustalonego maksymalnego limitu bezpieczeństwa w rozporządzeniu UE nr 1223/2009. Substancja podlega natomiast obowiązkowi oznakowania na etykiecie po przekroczeniu następujących progów:

0,001% w produktach pozostających na skórze,
0,01% w produktach spłukiwanych.

IFRA określa limity formulacyjne dla mieszaniny izomerów metylojononu, obejmującej Alpha-Isomethyl Ionone, w zależności od kategorii produktu - mechanizmem ograniczającym jest potencjał uczulania skórnego.

Ciekawostka: po zmianach wprowadzonych rozporządzeniem UE 2023/1545 system oznakowania alergenów zapachowych został rozszerzony i nie ogranicza się już do historycznej „listy 26 alergenów" - obejmuje znacznie więcej substancji, a okresy przejściowe dla nowych przepisów sięgają 2028 roku.

Pora dnia

O dowolnej porze. Alpha-Isomethyl Ionone jako składnik kompozycji zapachowej nie wpływa na wrażliwość skóry na promieniowanie słoneczne i nie wymaga ograniczenia stosowania do konkretnej pory dnia.

Bezpieczeństwo i ostrzeżenia

Alpha-Isomethyl Ionone jest alergenem zapachowym podlegającym obowiązkowi oznakowania na etykiecie kosmetyku. U osób z nadwrażliwością na substancje zapachowe może wywołać alergiczne kontaktowe zapalenie skóry, jednak dane kliniczne z Europy wskazują na niską częstość reakcji uczuleniowych.

Brak klasyfikacji jako substancja niebezpieczna zgodnie z przepisami chemicznymi.

W ocenie bezpieczeństwa przeprowadzonej przez RIFM dla mieszaniny izomerów metylojononu, obejmującej Alpha-Isomethyl Ionone, nie wykazano genotoksyczności, a margines bezpieczeństwa dla toksyczności rozwojowej i po dawkach powtarzanych przekraczał wartość 100.

Brak bezpośrednich badań klinicznych oceniających stosowanie Alpha-Isomethyl Ionone u kobiet w ciąży ani osobnych badań bezpieczeństwa u niemowląt i małych dzieci. Przy podejrzeniu nadwrażliwości na substancje zapachowe dermatolożka może zlecić test płatkowy - stężenie testowe nie jest jednolicie ustalone między ośrodkami diagnostycznymi i konkretny protokół ustala specjalistka prowadząca.

Powrót do bazy składników

Powrót do wyszukiwarki składników

Źródła

Heisterberg i wsp. / Contact allergy to the 26 specific fragrance ingredients to be declared on cosmetic products in accordance with the EU cosmetics directive / Contact Dermatitis / [online] / https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/21943251/ / [dostęp: 21.04.2026]
Api i wsp. / RIFM fragrance ingredient safety assessment, methyl ionone (mixture of isomers), CAS registry number 1335-46-2 / Food and Chemical Toxicology / [online] / https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/31365887/ / [dostęp: 21.04.2026]
Karlberg i wsp. / Activation of non-sensitizing or low-sensitizing fragrance substances into potent sensitizers - prehaptens and prohaptens / Contact Dermatitis / [online] / https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/24107147/ / [dostęp: 21.04.2026]
Lapczynski i wsp. / Fragrance material review on alpha-iso-methylionone / Food and Chemical Toxicology / [online] / https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/18037210/ / [dostęp: 21.04.2026]
Botvid i wsp. / Fragrance Contact Allergy - A Review Focusing on Patch Testing / Dermatitis / [online] / https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/39140486/ / [dostęp: 21.04.2026]
Aloum i wsp. / Ionone Is More than a Violet's Fragrance: A Review / Molecules / [online] / https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/33321809/ / [dostęp: 21.04.2026]
Niederer i wsp. / Determination of fragrance allergens in cosmetics by size-exclusion chromatography followed by gas chromatography-mass spectrometry / Journal of Chromatography A / [online] / https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/16945383/ / [dostęp: 21.04.2026]
Natsch i wsp. / Chemical stability and in chemico reactivity of 24 fragrance ingredients of concern for skin sensitization risk assessment / Toxicology in Vitro / [online] / https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/28927722/ / [dostęp: 21.04.2026]
de Groot / Fragrances: Contact Allergy and Other Adverse Effects / Dermatitis / [online] / https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/31433384/ / [dostęp: 21.04.2026]
Rodrigues i wsp. / Fragrance components in cosmetic products: an analysis of labels / Contact Dermatitis / [online] / https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/41903424/ / [dostęp: 21.04.2026]
Lozano i wsp. / Quantitative analysis of fragrance allergens in various matrixes of cosmetics by liquid–liquid extraction and GC–MS / Journal of Pharmaceutical and Biomedical Analysis / [online] / https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9931019/ / [dostęp: 21.04.2026]